Theg mchog mdzod (Longchenpa): Ch. 03

From Rangjung Yeshe Wiki Texts
Theg mchog mdzod (Longchenpa)Theg mchog mdzod (Longchenpa): Ch. 03
< Theg mchog mdzod (Longchenpa)
Revision as of 22:28, 21 November 2026 by Eric (talk | contribs) (Theg mchog mdzod study edition: Tibetan sizes relative to the English, apparatus under each page, link to the Adzom edition (22 November 2026))
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

Theg mchog mdzod (Longchenpa)/Ch. 03
Jump to navigation Jump to search
← Ch. 02 (2)Theg mchog mdzod: contentsCh. 04 (1) →

Theg pa'i mchog rin po che'i mdzod, chapter 3: 'khor ba'i chos rab tu dbye ba · འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ
Pages 77–89 of volume 1 of the corrected base text.

Not in this part's tabs (the edition does not contain it): Serthang Larung.
[edit]
The Adzom Chögar woodblock edition of the Seven Treasuries (a 'dzom par ma), the standard edition of Longchenpa's writings. OCR of the BDRC scans (I1PD86, I1PD87, I1PD88), gorn05 tibocr 2026: BDRC OCR on 860 pages, Mitra OCR on 457 pages (the model with more recognisable syllables on each page). The whole edition on this wiki: mdzod bdun (a 'dzom par ma).
Volume I1PD86

[p. 74] དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང་། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅིས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་

[p. 75] གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སཽ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་

[p. 76] སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏེ་ང་དེ་འཛིན་རང་སྦྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་ སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ཨ་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་ དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་། དབང་ཤེས། ཚེ་རབ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་ གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ། །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་

[p. 77] པ་དྲུག་གོ། །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང་། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་

[p. 78] དང་། ཐ་པས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་ བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་ སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་ རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་ པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་ མོ་སའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་

[p. 79] པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་འགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུ་བས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་

[p. 80] འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་པའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་བ་དང་། དྲིལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ

[p. 81] ༄༅། །དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དང་པོ་ལ་སོགས་ པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ ། ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་ པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང་། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་

[p. 82] དང་། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང་། ལྟ་བའི་དོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། ཆོས་དང་། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང་། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་

[p. 83] ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །

[p. 84] ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིད་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་

[p. 85] ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྦྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང་། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་

[p. 86] པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལ་གས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ།། །།

[edit]
BDRC typed e-text UT22920_005 (the base text was made from it).

དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང༌། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང༌། །ཡུལ་དང་ཡུན་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དགྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རིང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང༌། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་བརླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང༌། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན་ཡུལ་དང༌། །དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལ། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང༌། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལས་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གིས་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རྣ་བ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོས་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འགྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་ཡོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འགྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང༌། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལས་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང༌། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང༌། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང༌། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང༌། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང༌། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ལྟ་བའི་དོན་ཉེར་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང༌། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། ཆོས་དང༌། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང༌། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང༌། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེ་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་རླུང་ལ། རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང༌། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང༌། གནག་པ་དང༌། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང༌། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང༌། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང༌། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང༌། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང༌། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ནི། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྤྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྤྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་་པ་སོས་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ། །

[edit]
rywikitexts e-text (input 2020; converted from a legacy font encoding on 22 November 2026).

»དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང་། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ཡོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་། དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ «།»དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ «།»ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང་། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ འི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་«༼༡༽»ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་«༼༡༽»རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། མིག་གི་གཟུང་«༼༡༽» བའི་ཆ་དང་། རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱཻད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ «།»ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང་། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང་། ལྟ་བའི་དོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། ཆོས་དང་། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང་། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། ། འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། ། དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྦྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང་། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ།། « །།

[edit]
rywikitexts e-text input by Karma Lekshey Ling.

དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང༌། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང༌། །ཡུལ་དང་ཡུན་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དགྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རིང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང༌། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་བརླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང༌། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན་ཡུལ་དང༌། །དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལ། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང༌། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལས་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གིས་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རྣ་བ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོས་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འགྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་ཡོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འགྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང༌། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལས་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང༌། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང༌། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང༌། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང༌། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང༌། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ལྟ་བའི་དོན་ཉེར་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང༌། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། ཆོས་དང༌། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང༌། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང༌། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེ་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་རླུང་ལ། རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང༌། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང༌། གནག་པ་དང༌། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང༌། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང༌། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང༌། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང༌། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང༌། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ནི། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྤྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྤྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་་པ་སོས་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ། །

[edit]
OCR of the BDRC scans (I1CZ5002), gorn05 tibocr 2026: BDRC OCR on 869 pages, Mitra OCR on 389 pages (the model with more recognisable syllables on each page).
Volume I1CZ5002

[p. 54] དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང་། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུ་ཡི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་ མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་

[p. 55] ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉེ་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རབ་བཞིན་དུ་ཤར་ བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་ བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་། དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ། །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང་། སྔ་ལོགས་པའི་

[p. 56] ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་ པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་ དང༑ ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་ཁམས་དང་། རྣ་བ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་

[p. 57] ༄༅། །པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་ འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་ སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་

[p. 58] ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་ པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཐག་བཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་ པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་ གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། རྣ་བའི་ གཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་

[p. 59] པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི། དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང་། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབངས་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང་། ལྟ་བའི་དོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་། སྟོང་

[p. 60] པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། ཆོས་དང་། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང་། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ ཅད་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་ རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་

[p. 61] དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིད་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་

[p. 62] གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྦྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང་། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ།། །།

[edit]
OCR of the BDRC scans (I2PD19908), gorn05 tibocr 2026: BDRC OCR on 94 pages, Mitra OCR on 434 pages (the model with more recognisable syllables on each page).
Volume I2PD19908

[p. 52] དེ་ལྟར་གདུལ་ ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང་ ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་

[p. 53] པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཁྱི་ན་དང་རྟེན་དང་ ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་ བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་ པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཅེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི། སྣོད་དང་ བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་བསྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ༄༅། །དང་། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་གུང་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་ མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་། དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི། སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་བརྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་བརྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས། ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་ པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང་། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི། ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་ གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང་།

[p. 54] ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡང་བར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བ་ཡིད་ འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་ འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་ འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ ༄༅། །ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་ རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལ་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདིར་ག གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་ དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་ གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་

[p. 55] འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་ སྐད་ཅིག་གི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་བཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་དུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་ གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། བཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་ སུ་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། མིག་གི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་ རྣ་བའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་བཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་ པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ ༄༅། །ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ། གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ དྲུག་གོ། ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། སྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང་། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དང་པའི་དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་ པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང་། ལྟ་བའི་དོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ། །ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ་ཡུལ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་།

[p. 56] ཆོས་དང་། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང་། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །བལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་ སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ནི། འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་། དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་ གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། ། ༄༅། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་ བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་འཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་འཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེ་བའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་ བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་བའི་ཡིད་དང་། འཆམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཅེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་ རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མིག་སྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་བ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཐག་པ་ལ་ སྦྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་

[p. 57] གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐེག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྤྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐེག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་ གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང་། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་ བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཅེས་འབྱུང་པ་ཡིན་ནོ།། །།ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ།། །།

[edit]
OCR of the BDRC scans (I8LS32893), gorn05 tibocr 2026: BDRC OCR on 849 pages, Mitra OCR on 523 pages (the model with more recognisable syllables on each page).
Volume I8LS32893

[p. 71] ཡང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་འབར་དུ་བཅུའི་བར། ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་འབར་བས་ཐལ་བ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ ལན་བདུན་དུ་ཚིག་གོ །ཉི་མ་བདུན་དང་འབར་བ་བདུན་ནི་མི་བདུན་ནོ། །དེ་ནས་འོག་གི་ཞི་བ་གསལ་དག་ལ་ཆུ་འབྲས་ཤིང་འཐོར་བས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་ལ་ན་བདུན་ཁྱབ་པས། ལན་ཚྭ་ཚུར་ཐིམ་པ་ལྟར་ གཞལ་མེད་ཁང་དང་བཅས་པ་ཞིག་གོ །དེ་ནི་ཆུ་བདུན་ནོ། །དོན་འགྲོ་གཞི་འདུ་འཛི་རྗེ་རྒྱ་གར་མ་འཛོམས་ཏེ་འཇིག་ཅད་ཀུན་དུ་འཐོར་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་ཞིག་སྟེ་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །

[p. 72] ༄༅། །དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱིས་ བསྡུས་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྷ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་ གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། །ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཁྱི་ཡུལ་གྱིས་ བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། རླུང་གི་ ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་ས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་ སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་

[p. 73] མུ་གེ་མཚོན་དང་ནི། །བསྐལ་ཆུང་གསུམ་གྱིས་མཚམས་སྦྱར་ནས། །དྲུག་ཅུ་དག་ནི་ཐལ་ནས་ཡང་། །མེ་ཡིས་བདུན་དང་ཆུ་ཡིས་བདུན། །དེ་ལྟར་བཅུ་བཞི་རྫོགས་ནས་ནི། །ལྷག་མ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན། །དེ་ ལྟར་དྲུག་བཅུར་གནས་པ་དང་། །འཇིག་པའི་ཡུན་ཀྱང་དེ་ཙམ་ལས། །དྲུག་ཅུའི་བར་ལ་སྟོངས་པར་གནས། །དེ་ལྟར་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ལས། །ཡུན་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོར་འདོད། །དེ་ལྟར་བརྒྱ་དང་བརྒྱ་བཅུ་ལ། །བར་ གྱི་བསྐལ་པ་གཉིས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྦྲགས་པ་དེ་ཙམ་ལས། །བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འདི་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པའི་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་ནི། དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ལས་རྒྱ་ཆེར་ གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་སྟེ་རིམ་ཁང་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ ནས༑ ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་ དང་། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་

[p. 74] ༄༅། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང་། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གི་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་མམ་ རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་བྱོན་པ་དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས་མ་ སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྩི་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་མཐའི་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ སྣའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ ཁམས་དང་། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་

[p. 75] ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་ སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཡངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་ སོ༑ ༑གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་དབང་ པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱིས་གཞིར་ཏེ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་། དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས་ཡུལ་ནི་སྐབས་ འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ།

[p. 76] ༄༅། །ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རེག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་ པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་ སླབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སླབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་ དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗེད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་མི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་

[p. 77] རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རྣམ་ པ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རགས་ པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་ བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཆགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྩེ་རྟོག་པ་མེད་པའི་

[p. 78] ༄༅། །སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་ དང༑ སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་བ་དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་ངང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་བ་དང་། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་ དང་། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། རྣ་བའི་ གཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་ སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་དཔྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་ བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་

[p. 79] སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་ པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་པའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་ པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡོལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་

[p. 80] ༄༅། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང་། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་་་ བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་ མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས།

[p. 81] པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྐུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང་། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་ དབང་པོ་དང་། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང་། ལྟ་བའི་དོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་ ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང་། དེའི་ རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་ཀྱང་འདས་པའི་ བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། ཆོས་དང་། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང་།

[p. 82] ༄༅། །སེམས་དང་། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་པ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་མ་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྦྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་དབེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ ཉིད་ལ་འབྲེལ་བ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང་། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་

[p. 83] མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས།། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། འདྲེས་ མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་ མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་ པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ།

[edit]
OCR of the BDRC scans (I0TTBBC0034_001, I0TTBBC0034_002), gorn05 tibocr 2026: BDRC OCR on 777 pages, Mitra OCR on 504 pages (the model with more recognisable syllables on each page).
Volume I0TTBBC0034_001

[p. 69] དེ་ལྟར་གདུལ་ ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་

[p. 70] པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་པ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་ བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་ པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྟེན་པས་མ་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཅེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི། སྣོད་དང་ བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལྟར་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་བསྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་

[p. 71] ༄༅། །དང་། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཅེས་སོ།། གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་ མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་། དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི། སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་བརྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་བརྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས། ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་ པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང་། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི། ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་པར་མ་གསུམ་ གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང་།

[p. 72] ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་པའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་པར་ཤེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་པར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམ་ས་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་གང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁ་མས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བ་ཡིད་ འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་པ་དང་། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམ་ས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་ འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམསདང་། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁ་མས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་པའོ། །ཅེས་སོ།། གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་ འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་

[p. 73] ༄༅། །ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་ རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལྔ་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་ གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་ དག་ལས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་ གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་

[p. 74] འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣཾ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཅེས་སོ།། །།གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་ སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་བཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་ གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། བཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་ སུ་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། མིག་གི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་ རྣ་བའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་བཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་ ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་

[p. 75] ༄༅། །ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ། གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ དྲུག་གོ། ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་པའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། སྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང་། སྨིན་པ་མོའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་པའི་དབང པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དང་བའི་དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་ པ་མངོན་དུ་སློང་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང་། ལྟ་བའི་དོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ། །ཅེས་སོ།། ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་པ་ དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ་ཡུལ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་། སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་།

[p. 76] ཆོས་དང་། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང་། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །བལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅེས་སོ།། དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་ སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ནི། འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་། དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་ གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །

[p. 77] ༄༅། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། འདྲེས་མ་གསུམ་མཾ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་ བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་འཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་འཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་ བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ།། དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་བའི་ཡིད་དང་། འཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དབབ་ཏུ་མེད་དོ། །ཅེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་ རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་བ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཐག་པ་ལ་ སྤྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྒུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་

[p. 78] གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྤྲུལ་མཐོང་ངོ་ཉིད་མཐོང་པས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་བ་ནས་བཞིན། །བདེན་པ་ གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་བ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང་། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་ བའི་རྒྱུ་འབྲལ་ཞིག་ལགས་པས་ཅེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།། །།ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ།། །།

[edit]
OCR of the BDRC scans (I0TTBBC0007_001, I0TTBBC0007_002), gorn05 tibocr 2026: BDRC OCR on 256 pages, Mitra OCR on 129 pages (the model with more recognisable syllables on each page).
Volume I0TTBBC0007_001

[p. 56] དེ་ལྟར་གདུལ་ ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་

[p. 57] པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་པ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་ བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་ པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི། སྣོད་དང་ བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་བསྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་

[p. 58] ༄༅། །དང་། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་གུང་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཅེས་སོ།། གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱིས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་ མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན། ཡུལ་དང་། དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི། སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་བརྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་བརྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས། ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་ པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང་། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི། ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་ གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང་།

[p. 59] ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་གང་། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁ་མས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བ་ཡིད་ འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམ་ས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་ འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་པ་དང་། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་གང་། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁ་མས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཅེས་སོ།། གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་ འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་

[p. 60] ༄༅། །ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་ རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་ གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་ དག་ལས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་ གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་

[p. 61] འདུས་པས་ན་ཏིང་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པཱི་ཕྱིར་རྣཾ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཅེས་སོ།། གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་ སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་བཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་ གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། བཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་ སུ་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། མིག་གི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་ རྣ་བའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་བཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་བཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་ པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་

[p. 62] ༄༅། །ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ དྲུག་གོ །ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་པའི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། སྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང་། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དང་བའི་དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བེར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྟོང་ པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང་། ལྟ་བའི་དོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ། །ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་པ་ དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན། གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ་ཡུལ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བ་དང་། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་།

[p. 63] ཆོས་དང་། རིག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང་། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །བལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅེས་སོ།། དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་ སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི། འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་། དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་ གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང་། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །

[p. 64] ༄༅། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། འདྲེས་མ་གསུམ་མཾ། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་ བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་འཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་འཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་ བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་བའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་བའི་ཡིད་དང་། འཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཅེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་ རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་བ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཐག་པ་ལ་ སྤྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་

[p. 65] གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྦྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་པས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་ གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང་། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་ བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཅེས་འབྱུང་པ་ཡིན་ནོ།། །།ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ།། །།

[edit]
The corrected base text (W22920 e-text, corrected against the W22920 print and the Adzom edition: 3,065 typing errors, September 2026), with the variants of the other editions under each page (91 in this part). Sigla: A = Adzom Chögar (standard edition); W = W22920 (BDRC e-text); P = Pe cin 2009 (dpe bsdur ma); K = Karma Lekshey Ling; D = Derge (sde dge par ma); L = Serthang Larung; O = single volume MW2PD19906; S = single volume MW8LS32770; T = two volumes MW0TTBBC0034; U = two volumes MW0TTBBC0007. Readings found in only one OCR edition are not listed (OCR noise). ⁁ = addition.

[p. 77] དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང༌། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང༌། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང༌། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་

དང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས ] ཡུན W K · ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྟེན ] དགྱེ W K · རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ ] རིང W K · པོ་ནི་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ ] པ T U · ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར ] བརླན W K

[p. 78] ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་

རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན ] རྟེན O T U · ན་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ་ནང ] ཅེས O T · ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས ] ལམས D U · ཏེ་སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད ] བསྡུད O T U

[p. 79] དང༌། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང༌། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན་ཡུལ་དང༌། །དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང༌། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་

དང་དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན ] གུང O U · པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ་གཉིས ] ཅེས O T U · བ་ནི་གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ ] གྱིས S U · གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས ] ཡོན P · ཚོར་བ་གསུམ་ལས་ཡུལ་ནི ] ལ W K · ཡིན་ཏེ་དབང་རྟེན་ཡང་མིག ] བརྟེན O T U · ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས ] བརྟེན O T U

[p. 80] འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རྣ་བ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་

དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས ] ལས W K · ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ ] དུ A D · ཤེས་པའི་ཁམས་དང་གཞན་རྗེས ] དག T U · པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་དངོས ] ཁ་མས T U · ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན ] རྟོག P · པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ ] གིས W K · ཁམས་དང་རྣ་བ་ཡིད་འཛིན ] བའི P

[p. 81] པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་

ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་གང ] ཁམ་ས T U · འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ ] པ་འི P · ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ་དེའི ] ཁ་མས T U · ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ་གཉིས ] ཅེས O U · འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ ] སོས W K · རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི ] སོ D O T U · ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ ] སོག O T U

[p. 82] པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་

དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར ] དུ T U · ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས ] འགྲོལ W K · ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས་ཕུང ] ཡོར W K · སྟེ་རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང ] སྤགས A D T · པོའོ་རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང ] སྦགས W P K O U

[p. 83] ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང༌། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་

ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ ] རྣཾ T U · ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང ] འགྲོལ W K · རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ ] པའི A S · གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ ] པོ W K · བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ་གསུམ ] ཅེས O T U · པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ ] ཞེས O T U · ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད ] om. W K · པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས ] བཟུང O T U · ནི་གཉིས་ཏེ་གཟུང་བའི་སྐྱེ ] བཟུང O T U

[p. 84] དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་

དང་མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ ] བཟུང O T U · དང་རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ ] བཟུང O T U · ཆ་དང་སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ ] བཟུང O T U · ཆ་དང་ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ ] བཟུང O T U · དང་ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ ] བཟུང O T U · དང་ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ ] བཟུང O T U · བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ་བཞི ] ཅེས O T U · ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད ] ལས W K · རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ ] བྱཻད P

[p. 85] མིག་གི་དབང་པོ་དང༌། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང༌། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང༌། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང༌། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང༌། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ལྟ་བའི་དོན་ཉེར་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང༌། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །

དབང་པོ་དང་བསྐྱོད་པ་རླུང ] སྐྱོད O T U · པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ ] དང་བའི T U · ལྟ་བའི་དོན་ཉེར་བར་ལེན ] ཉེ A P D O S T U · དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད ] བསྐྱེད O T U · བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ་ལྔ ] ཅེས O T U · པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན ] པ T U

[p. 86] དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། ཆོས་དང༌། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང༌། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང༌། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་

མི་འཛིན་པའོ་ལྟ་བ་ལས ] བལྟ O T U · ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ ] ན A T · པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ་དེ ] ཅེས O T U · པ་ཞེས་བྱའོ་ད་ལྟ་ནི ] དེ O T · ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན ] བོ D O · ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ ] དུ A D O T U

[p. 87] ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང༌། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང༌། གནག་པ་དང༌། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང༌། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང༌། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་

གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ ] ཞེ W K · ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང ] om. W K · ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས ] om. W K · ཅེས་སོ་དེ་ལ་ལས་ནི ] om. W K · འདྲེས་མ་གསུམ་མམ་བསོད་ནམས ] མཾ T U · བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས ] འཐུན O T U · བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ ] འཚམས O T U

[p. 88] འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང༌། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང༌། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང༌། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྤྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །

ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས ] པའི T U · ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ་ཕྲག་དོག ] བའོ A O S U · མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ ] om. W K · ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ་དེ་དག ] བའོ O U · རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང ] པ A D · རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང ] བའི O T U · པའི་ཡིད་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི ] འཚམས T U · ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ་རྣམ ] ཅེས O T U · ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ ] མིག T U · ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ ] བ O T U · ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་འཛིན་འདྲ ] སྦྲུལ A P D O · བར་ཤར་བ་ཉིད་མུ་ཏིག ] ནི W K · པ་ལ་ནི་སྤྲུལ་མཐོང་བཞིན ] སྦྲུལ A P D O U

[p. 89] དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྤྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ། །

གཟུགས་ཅན་ནོ་སྤྲུལ་མཐོང་དེ ] སྦྲུལ A P D U · དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན་ཐག ] པས T U · སྤྲུལ་པ་བཞིན་ཅེས་སོ་དེ ] ཞེས P · ལས་འདས་པ་སོ་སོ་ཡང ] སོས W K · ཞིག་ལགས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ ] ཅེས O T U · པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ ] པ O U
[edit]
Machine translation, not yet reviewed by a translator. Six AI models translated the text independently; Claude Fable 5.1, as editor, established this version against the Tibetan (September 2026). [p. N] = pages of the base text. Notes on doubtful readings follow the translation. See the contents page for how it was made.

[p. 77]

Having thus taught the stages of the field of those to be tamed, the environment and its inhabitants (snod bcud), now comes the classification of the enumerations—the aggregates (phung po) of phenomena and so forth—present in the realms (khams) of those three vajra abodes. The Tantra of the Union of Sun and Moon (nyi zla kha sbyor gyi rgyud) says:

The constituents and the aggregates,
the sense sources (skye mched) and the sense faculties (dbang po),
the objects (yul) and the subjects (yul can), the cognitions (shes pa)—
how they abide shall be determined.

The meaning of this statement has five parts: the divisions of the constituents, which are the objects; the nature (rang bzhin) of the aggregates, which are the supports; the distinctions of the sense sources, which are the aspects; the essence (ngo bo) of the sense faculties, which are the apprehenders; and the aspects of object and subject.

First: they are called "constituents" in the sense of being many and vast. When divided, there are two: those subsumed under outer objects and those subsumed under the inner mind (sems). The first of these is the five elements ('byung ba lnga), which act as the causes and conditions, the support, and the essence of the production, the abiding, and the destruction of whatever has form. Further, the defining characteristic (mtshan nyid) of earth is to be hard and solid; the defining characteristic of water is to be moist and wet; the defining characteristic of fire is to be hot and burning; the defining characteristic of wind is to move and to lift; the defining characteristic of space (nam mkha') is to be vast and to make room. By these the environment and its inhabitants are produced and sustained. From that same tantra: "The constituents subsumed under outer objects are five. The earth constituent

[p. 78] is a constituent because it produces the basis of the body. The water constituent is a constituent because it holds things together as nameable entities. The fire constituent is a constituent because it ripens objects. The wind constituent is a constituent because it supports the whole moving world. The space constituent is a constituent because it holds the sense faculties." So it says.

The constituents subsumed under the inner mind are two, those appearing as the environment and those appearing as its inhabitants. Of these, the environment is what appears in the manner of objects through being accumulated by karma (las). When divided, there are two: outer object-appearances, which arise from the delusion ('khrul pa) of the mind, and inner mind-appearances, which arise naturally from dynamic energy (rtsal). The first, object-appearances, are habitual tendencies (bag chags) of the mind, like a dream (rmi lam). When divided, they are: the objects of the desire realm, the four continents and so forth; the objects of the form realm, the five lights, naturally clear (rang gsal), like a rainbow; and the objects of the formless realm, self-emanations of samādhi (ting nge 'dzin) that do not appear to others. The Union of Sun and Moon says: "The constituents subsumed under the inner mind are two: the constituent of the environment, which gathers sentient beings (sems can), and the constituent that arises from mind itself (sems nyid). The constituents of the environment are the form realm, which arises from sentient beings' mindfulness (dran pa) having a great basis; the formless realm, which arises from mindfulness that drifts upward;

[p. 79] and the desire realm, which arises from mindfulness that apprehends things separately." So it says.

Second, inner mind-appearances, which arise naturally from dynamic energy: because awareness (rig pa) exists, its own dynamic energy (rang rtsal) that obscures it—ignorance (ma rig pa), the all-ground (kun gzhi)—and, based on that, the mind that is the all-ground consciousness (kun gzhi rnam par shes pa), and their arising as the mental faculty (yid) and as the cognitions of the five doors (sgo) of the sense faculties, are like a tāla tree taking hold on a ground of gold, and branches, flowers, and leaves emerging from it.

When this is divided, there are three: object, sense consciousness (dbang shes), and feeling (tshor ba). As for the object: in this context, the mere cognition of the moment preceding the six cognitions is designated as the object of the present [cognition], and so it is expressed by the names of the six supports of the sense faculties. And since the supports of the sense faculties, too, are expressed so as to be understood through the term "support"—the eye and so forth—there are six designations of cognition as the constituents of the eye and so forth. Sense consciousness is the six present cognitions of the eye and so forth. Feeling is the future portion, six in kind. Whatever object consciousness (rnam shes) engages, the presence of the continuum of any one of the six preceding cognitions is called "the object." That very [consciousness] apprehending its aspect in an instant (skad cig) is the present cognition. After that, the feeling of any one of the three—pleasure, pain, or neutral—is called "the feeling of contact through coming together." This, moreover, is because it is from the coming together of object and cognition that there is feeling in that aspect.

[p. 80] Thus, the division of the three sets of six into eighteen enumerations is stated in that same [tantra]:

"The constituents arising from mind itself are: the constituent of the eye, arising from the aspect of natural clarity of cognition; the constituent of the ear, arising from one-pointed cognition; the constituent of the nose, arising from boundless cognition; the constituent of the tongue, arising from the cognitions gathering into one; the constituent of the mental faculty, arising from cognition engaging everywhere; and the constituent of the body, arising from that which serves as the support of the cognitions.

"Since it apprehends names and colors, there is the constituent of eye consciousness; the constituent of ear consciousness, which apprehends accomplished actions; the constituent of nose consciousness, which follows after and apprehends others; the constituent of tongue consciousness, which experiences entities (dngos po); the constituent of mental consciousness, which pervades all entities and nonentities; and, since it gathers together the objects of all, the constituent of body consciousness. Since it holds mistaken understanding with regard to entities and establishes objects, there is the constituent of the eye's contact through coming together; since the ear captures the mental faculty and brings about diffusion,

[p. 81] there is the constituent of the ear's contact through coming together; since it gathers the boundless cognitions into one and lets the mental faculty be captivated by others, there is the constituent of the nose's contact through coming together; since through it entities are followed after and appropriated, there is the constituent of the tongue's contact through coming together; since it gathers all recollections into one and engages all objects, there is the constituent of the mental faculty's contact through coming together; and since it holds the many coarse things and the elements ('byung ba) have come together, there is the constituent of the body's contact through coming together. Therefore those constituents, too, are what apprehend objects. And these have arisen from the aspect of delusion itself grasping inwardly." So it is said.

Second, the nature of the aggregates, the support: they are called "aggregates" from the aspect that they are gathered together and become a single assemblage, as if heaped up. When divided, there are two: aggregates accompanied by thought (rtog pa) and aggregates without thought. The first are the five aggregates of defiled (zag bcas), worldly, ordinary beings: the aggregate of form, which can be broken and destroyed; the aggregate of feeling, which experiences and turns into craving; the aggregate of perception ('du shes), which moves and engages objects; the aggregate of formations ('du byed), which acts and accumulates habitual tendencies; and the aggregate of consciousness, which knows and takes [things] as objects. The aggregates without

[p. 82] thought are the five that abide in the aspect of the individual self-awareness of the noble ones who have transcended the world: the aggregate of samādhi, the nature of calm abiding (zhi gnas) and special insight (lhag mthong); the aggregate of primordial wisdom (ye shes), liberated from their respective afflictions (nyon mongs pa); the aggregate of discerning wisdom (shes rab), which sees the particular and general natures; the aggregate of discipline, utterly pure of the side of stains (dri ma); and the aggregate of complete liberation, liberated from elaboration (spros pa) and thought. Of these, too, the aspects included within the path of learning are, from the mere aspect that they are discarded as one proceeds higher, tinged toward the side of what is to be relinquished. The qualities (yon tan) of the time of no-more-learning are not like that. In one respect, at the time of liberation they do not remain even under the name "aggregates," for the expression "utterly and completely liberated from the aggregates" occurs; hence one should understand that although this is stated from one side, there is no contradiction. As the Union of Sun and Moon says:

"The aggregates are as follows: the aggregates polluted by thought, and the aggregates in which thoughts are by nature nonexistent. The aggregates polluted by thought are as follows: since all entities have gathered into one and are established, there is the aggregate of form; since all experiences have gathered into one, there is the aggregate of feeling; since the apprehending of the sense faculties has gathered into one, there is the aggregate of perception;

[p. 83] since the subtle afflictions have gathered, there is the aggregate of formations; and since all cognitions have gathered, there is the aggregate of consciousness. The nonconceptual (mi rtog pa) aggregates are as follows: since all meditative concentrations (bsam gtan) have gathered, there is the aggregate of samādhi; since awareness itself has exhausted defilement (zag pa), there is the aggregate of the primordial wisdom of complete liberation; since the meaning of that itself appears as unborn (skye med), there is the aggregate of wisdom;

since the stains are manifestly purified, there is the aggregate of discipline; and since it has passed beyond all conceptual thought (rnam par rtog pa), there is the aggregate of complete liberation."

Third, the distinctive features of the sense sources in their aspects. Because something arises (skye) from something and spreads forth (mched), they are called "sense sources" (skye mched). When divided: from the aspect of the object, there are the six—form, the apprehended object of the eye, and so forth—which cause the two, the continuum of their own subsequent instant and the cognition that apprehends them, to arise and spread forth; and from the aspect of cognition, there are the six—the eye consciousness that knows form as form, and so forth—which arise in the subsequent instant and are born capable of spreading forth toward the object. Thus they abide as the twelve sense sources. Again, from that same text: "The sense sources are two: the sense sources of the apprehended (gzung ba) and the sense sources of the apprehender ('dzin pa).

[p. 84] These, moreover, are: conceiving form as a perception, conceiving sound as a perception, conceiving smell as a perception, conceiving taste as a perception, conceiving phenomena as a perception, and conceiving touch as a perception; and the portion apprehended by the eye, the portion apprehended by the ear, the portion apprehended by the nose, the portion apprehended by the tongue, the portion apprehended by the mental faculty, and the portion apprehended by the body—thus twelve." So it is said.

Fourth, the essence of the apprehending faculties. Because they exercise power over the apprehending of objects, they are called "faculties" (dbang po). When divided, there are two: those arisen from the material portion of the first [aggregate], and those arisen from the portion of wisdom. The first: the five, the eye faculty and so forth, which arise from the dominant condition (bdag rkyen) of the coarse, material first aggregate and are produced as capable of apprehending forms; and the mental faculty, which arises from the material dominant condition of the preceding cognition that makes [things] known—thus six. The second: the portion of cognition born capable of engaging objects, namely the six kinds, faith and so forth. Again, from the Union of Sun and Moon:

"The faculties are two: faculties arisen from the portion of form, and faculties arisen from the portion of wisdom. The faculties arisen from the portion of form are six: the eye faculty, which apprehends the coarse portion, that of earth;

[p. 85] the ear faculty, which apprehends the moving portion, that of wind; the nose faculty, which apprehends the cohesive portion, that of water; the tongue faculty, which apprehends the ripening portion, that of fire; the mental faculty, which apprehends the pervading portion, that of space; and the body faculty, which apprehends the composite portion, that of the manifold. The faculties arisen from the portion of wisdom are six: the faculty of faith, the mind's intense yearning; the faculty of diligence (brtson 'grus), arisen from the portion of the mind's utter keenness; the faculty of mindfulness, which apprehends words and meanings without interruption; the faculty of appropriation (nye bar len pa), which manifestly evokes the empty nature of phenomena (chos nyid); the faculty of wisdom, which appropriates the meaning of the view (lta ba); and the faculty of the utterly pacified mind, which brings forth the nonconceptual meaning." So it is said.

Fifth, the aspects of object and subject. These are born as the aspects of the apprehended and the apprehender. When divided: the portion of phenomena (chos can), the apprehended object appearing as an entity, and the portion of the nature of phenomena, its empty nature—these are the object; and what is not an object is the subject, cognition. That, moreover, is that which, though arising toward objects, is free from all grasping at extremes, and the sublime intellect (blo) that does not arise toward objects and transcends expression. From that same text cited above: "Objects are two: the object of entities and the object of emptiness (stong pa nyid).

[p. 86] The object of entities is as follows: what appears as form, as sound, as smell, as taste, as phenomena, and as the tangible; what appears as the four great elements; and what appears as the distinct conditions of engagement. The object of emptiness is freedom from all emptiness and from all cognition that grasps at extremes. What is not an object is twofold: those that transcend extremes, and that which transcends views. 'Transcending extremes' means not grasping any entity as a self. 'Transcending views' means what is called the inexpressible." So it is said.

Such divisions as these, like an illusion (sgyu ma) or a dream, are unestablished even as they appear to be real; empty of intrinsic nature and nonexistent, they are merely deluded appearances ('khrul snang) that appear vividly while not existing. They have arisen from ignorance of the essence of the mind itself, self-arisen primordial wisdom (rang byung ye shes), and have been born as that which obscures the essence. When the deluded appearances of these have cleared away, this is called the manifestation of stainless luminosity ('od gsal). At present these, whose nature is produced by karma and afflictions, depend upon and abide upon karma and afflictions themselves. Those, moreover, depend upon improper conceptualization (tshul bzhin ma yin pa'i kun tu rtog pa), the six or seven collections of consciousness together with the all-ground, and that itself abides in self-arisen primordial wisdom, the reality (de kho na nyid) of mind,

[p. 87] utterly pure by nature; and that, since it abides in nothing whatsoever, is called self-arisen primordial wisdom. From the Uttaratantra (rgyud bla ma):

Earth rests upon water, water upon wind,
And wind rests fully upon space.
Space does not rest upon wind, upon water,
Or upon the constituent of earth.
Likewise the aggregates, constituents, and sense faculties
Depend upon karma and afflictions.
Karma and afflictions always rest
Upon improper mental engagement.
Improper mental engagement
Rests fully upon the purity of mind.
The nature of mind does not rest
Upon any of the phenomena at all.

So it is said. Here karma is threefold: white, black, and mixed; or else the three karmas of merit (bsod nams), non-merit, and the immovable (mi g.yo ba). Meritorious karma, in this context, is whatever is concordant with merit, such as the ten virtues, which produces the pleasant results of saṃsāra ('khor ba). Non-meritorious karma is the ten nonvirtues, the five acts of immediate retribution (mtshams med pa lnga), and so forth. Immovable karma is the karma that produces birth in the levels of the higher realms, for it yields its result without shifting elsewhere.

The afflictions are six. From the Union of Sun and Moon: "The afflictions are six. What is called ignorance is grasping at the aspect of deluded thought with regard to the ground (gzhi).

[p. 88] Bewilderment (gti mug) is delusion with respect to the aspect of wisdom. Anger (zhe sdang) is delusion with respect to the aspect of the generation stage (bskyed pa'i rim pa). Pride (nga rgyal) is delusion with respect to the aspect of the view. Desire ('dod chags) is delusion with respect to the aspect of appearance. Envy (phrag dog) is delusion with respect to the aspect of nonrealization. These and others: the afflictions—the mind that follows after intentions, the mental faculty that follows after recollections, the thought that becomes the ground of the linking habitual tendencies and of all doubts, the aspect that grasps at objects and entities, and so forth—are immeasurable." So it is said. When divided according to the successive hosts of thoughts (rtog tshogs), there are eighty-four thousand: for desire, for anger, for bewilderment, and for these in equal measure, there are twenty-one thousand each. All of these, too, have arisen from grasping as a self what does not exist, like mistaking a mirage for water, and are like taking a rope for a snake: the environment and its inhabitants and all the afflictions, while nonexistent, have arisen as appearances that appear vividly. From the Pearl Garland (mu tig phreng ba):

Thus the various appearances
Are like seeing a snake in a rope:
By taking for that what is not that,
Outer and inner, environment and inhabitants, take form as two.
Yet when examined, it is only the rope:
Environment and inhabitants are primordially (ye) empty,

[p. 89] Ultimately (don dam) so; relatively (kun rdzob), they have form.
Seeing the snake is true insofar as that itself is seen;
Seeing the rope is true as the genuine itself.
For example, it is like a bird perched upon a height.
The nature of the two truths (bden pa gnyis)
Is merely a worldly relative;
It has no connection with the genuine itself.
In the basic space (dbyings) of emptiness,
The essence of all these is liberated.

And from the former:

The aggregates are like an illusion, like an emanation.

Thus, since these—the environment and its inhabitants, the constituents, the aggregates, and so forth—are spoken of as the phenomena of saṃsāra, one comes to know their nature and is thereby led into the ultimate truth (don dam pa'i bden pa), the essential nature (ngo bo nyid) of nirvāṇa (mya ngan las 'das pa), which is individually genuine. It is with regard to this that the passage in the Tantra of the Union of Sun and Moon occurs: "Since all these are nothing but causes of saṃsāra."

From the Precious Treasury of the Supreme Vehicle, this is the third tier (rim khang): the thorough division of the phenomena of saṃsāra.

Translation notes

  • [p. 77] "rdo rje'i gnas gsum po de dag gi khams": khams here rendered "realms" (not the glossary's "constituents"), since it refers to the domains of the three vajra abodes taught in chapter 2, not to the technical khams that this section goes on to define. Gemini 3.1 Pro ("topics") misreads gnas.
  • [p. 77] "yul khams kyi dbye ba" etc.: the five headings pair each item with its role in the verse (object, support, aspect, apprehender). GPT-6 Astra/MITRA take "yul khams" as "domains of objects"; I follow Claude Fable 5.1 ("constituents, which are the objects") as parallel to "rten phung po", "rnam pa skye mched", "'dzin byed dbang po".
  • [p. 77] "de nyid las": read as introducing a quotation from the same tantra (so MITRA, GPT-6 Astra), since the passage ends "zhes so" on p. 78; Grok 4.7/Gemini 3.1 Pro/Claude Fable 5.1 take it as "from that itself" and lose the citation.
  • [p. 78] "ming du 'dzin pa": obscure; I read it as water's cohesion holding things together so that they form nameable entities (with Claude Fable 5.1). MITRA "as a name", Dharmamitra "holds things together" (omitting ming), GPT-6 Astra "sustains names".
  • [p. 78] "dran pa yas pa": uncertain; taken as mindfulness that drifts upward/away (with Claude Fable 5.1), fitting the formless realm; Grok 4.7 "wanes", GPT-6 Astra "boundless", Dharmamitra "expansive" are guesses without support in the reading.
  • [p. 78] "nang sems snang rtsal las rang bzhin du shar ba": parsed as "inner mind-appearances (nang sems snang), arising naturally from dynamic energy (rtsal)", parallel to "phyi yul snang sems kyi 'khrul pa las byung ba"; Grok 4.7/Claude Fable 5.1 ("dynamic energy of appearance") join snang to rtsal instead.
  • [p. 79] "shes pa drug gi snga logs pa'i shes pa tsam po": the six object-constituents are the preceding moments of the six cognitions, designated as present objects; MITRA and GPT-6 Astra broadly agree, Dharmamitra omits the parallel structure.
  • [p. 79] Last sentence runs onto p. 80; completed here from "'dus pa las de'i rnam par tshor ba'i phyir ro". Dharmamitra omits the final clause.
  • [p. 80] The opening clause འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ was already rendered at the end of the previous part; the translation begins at དེ་ལྟར་.
  • [p. 80] ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པ: don read as "objects" (GPT-6 Astra, Gemini 3.1 Pro) rather than "meaning" (MITRA, Dharmamitra, Claude Fable 5.1), since the body consciousness is said to gather the referents of all the others.
  • [p. 81] ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས: read as an abbreviation of མཐའ་ཡས་པའི་ ("boundless cognitions"), matching the nose constituent's origin in "boundless cognition" above (so GPT-6 Astra, Gemini 3.1 Pro); Claude Fable 5.1 takes it as "the cognitions above"; MITRA garbles the clause.
  • [p. 81] གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ: instrumental gzhan gyis, "the mental faculty is captivated by others" (GPT-6 Astra, Claude Fable 5.1); not "captivates the minds of others" (MITRA, Gemini 3.1 Pro).
  • [p. 81] དྲན་པ་ཐམས་ཅད: rendered "recollections" rather than the glossary's "mindfulness," since the mental contact gathering all dran pa into one refers to recollection as a mental function.
  • [p. 81] བག་ཆགས་སོགས་པ: sogs pa is the verb "accumulates" (MITRA, Dharmamitra, GPT-6 Astra, Claude Fable 5.1, Gemini 3.1 Pro), not "and the like" (Grok 4.7).
  • [p. 82] ཤེས་རབ rendered "discerning wisdom" because it stands beside ye shes ("primordial wisdom") in the same list, per the glossary.
  • [p. 82] བགྲོད་པ / Adzom འགྲོད་པ: orthographic variant of the same verb "to proceed"; no change of meaning, the e-text reading is followed.
  • [p. 82] The final clause on the sense faculties runs onto p. 83; it is completed here up to "the aggregate of perception," and the next part continues from the aggregate of formations.
  • [p. 83] ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ: MITRA reads "various perceptions" for the first clause, but that clause belongs to the preceding part; I begin with the subtle afflictions, as the Tibetan requires.
  • [p. 83] རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར: Dharmamitra "devoid of stains" paraphrases; read literally "awareness itself has exhausted defilement" (zag pa = defilement per glossary).
  • [p. 83] རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར: the heading is elliptical; I read rnam pa as "aspects" of the sense sources (Gemini 3.1 Pro), not as a separate item.
  • [p. 83] སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས: literally "the outer instant"; with GPT-6 Astra, Grok 4.7 I take it as the subsequent instant (the next moment of the continuum), not Claude Fable 5.1/Gemini 3.1 Pro "external".
  • [p. 84] མིག་གི་【དབང་ | Adzom: དང་】པོ: Adzom's dang po ("the first of the eye") is an evident misreading of the print; dbang po ("eye faculty") is kept.
  • [p. 84] རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོ: dang po may mean "first" (GPT-6 Astra, Claude Fable 5.1, Gemini 3.1 Pro) or "preceding"; since the mental faculty is classically the immediately preceding cognition, I render "the preceding cognition that makes [things] known." Dharmamitra misconstrues the whole clause.
  • [p. 85] The elements: MITRA shifts the correspondences by one (ear–water, etc.), against the Tibetan; the eye pairs with earth, ear with wind, nose with water, tongue with fire, mental faculty with space, body with the composite manifold.
  • [p. 85] ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ: Claude Fable 5.1 takes "object and non-object" as the two portions of the apprehended (chos can / chos nyid); with GPT-6 Astra, Grok 4.7, Gemini 3.1 Pro I take the two portions as "the object" and the non-object as the subject-cognition, since the following twofold division of cognition (arising toward objects yet free of grasping / not arising toward objects) and the tantra's "what is not an object is two" both concern the subject.
  • [p. 85] བློ་དམ་པ: Dharmamitra and Gemini 3.1 Pro attach "sublime intellect" to both members; the syntax (dang … ste) attaches it to the second only, as GPT-6 Astra, Claude Fable 5.1, Grok 4.7.
  • [p. 86] སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ: MITRA, Dharmamitra, Claude Fable 5.1, Gemini 3.1 Pro read "all emptiness, and freedom from all extreme-grasping cognition"; GPT-6 Astra and Grok 4.7 read both terms as governed by བྲལ་བ. The syntax (X dang Y dang bral ba) supports the latter, and freedom even from emptiness as a reference point suits the tantra's sense; followed GPT-6 Astra/Grok 4.7.
  • [p. 86] ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ (Adzom: ཀུན་དུ་) — orthographic variant only, no change of meaning.
  • [p. 86] མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ: rendered "deluded appearances that appear vividly while not existing"; MITRA's "delusive appearances of clear manifestation" and Gemini 3.1 Pro's "delusive appearances of non-existent clear appearances" are less clear. The same idiom recurs at p. 88 (མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ) and is rendered consistently.
  • [p. 86] MITRA attaches "the nature of reality abides in primordial purity" as a separate clause; the Tibetan runs on: རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས, "abides in self-arisen primordial wisdom, the reality of mind, utterly pure by nature" (Claude Fable 5.1, Gemini 3.1 Pro, Grok 4.7).
  • [p. 87] མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་འཛིན་པ: Dharmamitra takes གཞི as the all-ground; Grok 4.7 as "the aspect of the ground as deluded thought"; Gemini 3.1 Pro "foundational delusive conceptualization". Read གཞི as "the ground" (gzhi) and the phrase as grasping at the deluded-thought aspect with respect to it.
  • [p. 88] ཆ་ལས་འཁྲུལ་པ: the sense is that each affliction is the deluded counterpart (straying) of a corresponding aspect (wisdom, generation stage, view, appearance, nonrealization); rendered "delusion with respect to the aspect of…" (cf. Claude Fable 5.1, Gemini 3.1 Pro "delusion from the aspect of"; Dharmamitra, GPT-6 Astra "mistaken/error concerning").
  • [p. 88] མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ: Claude Fable 5.1 makes the habitual tendencies a separate item; GPT-6 Astra reads "connecting habitual tendencies and all doubts" as both governed by གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ. Followed the latter (GPT-6 Astra, Gemini 3.1 Pro, Grok 4.7), since the genitive chain runs on to རྟོག་པ.
  • [p. 88] ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་འཛིན and ཐག་པ་ལ་ནི་སྤྲུལ་མཐོང: Adzom reads སྦྲུལ "snake" in both places; the e-text སྤྲུལ "emanation" is a spelling error. Followed Adzom, as all drafts implicitly do.
  • [p. 88] The last verse line runs into the next page (དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ); the sentence is left open with a comma.
  • [p. 89] སྤྲུལ་མཐོང་ (e-text) vs. Adzom སྤྲུལ་→སྤྲུལ་/སྦྲུལ་: I adopt Adzom's སྦྲུལ་ "snake," which the rope–snake simile requires; Claude Fable 5.1, Grok 4.7, GPT-6 Astra, Gemini 3.1 Pro read "snake," Dharmamitra and MITRA "illusory/emanation" after the e-text.
  • [p. 89] དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ: the line continues the preceding "environment and inhabitants are primordially empty"; I read it with GPT-6 Astra as "[empty] ultimately, having form relatively," not (Claude Fable 5.1, Grok 4.7, Dharmamitra, Gemini 3.1 Pro) as both truths "possessing form."
  • [p. 89] སྔ་མ་ལས: Dharmamitra identifies the source as the Uttaratantra; the Tibetan says only "from the former [text]," so I keep it unspecified.
  • [p. 89] སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ: I read khams as a separate item in the list (environment and inhabitants, constituents, aggregates), matching the chapter's topics, rather than "the realms/elements of the environment and inhabitants" (Claude Fable 5.1, Grok 4.7, GPT-6 Astra, Gemini 3.1 Pro, MITRA).
  • [p. 89] རིམ་ཁང: rendered "tier" per the house glossary, where several drafts have "storey" or "chapter."
[edit]
Machine translation, not yet reviewed by a translator. Six AI models translated the text independently; Claude Fable 5.1, as editor, established this version against the Tibetan (September 2026). [p. N] = pages of the base text. See the contents page for how it was made.
Tibetan (critical edition) English
[p. 77]དེ་ལྟར་གདུལ་ཞིང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྡོ་རྗེའི་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་་གྲངས་དབྱེ་བ་ནི། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཕུང་པོ་དང༌། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དབང་པོ་དང༌། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་ལྔ་སྟེ། །ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ། རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན། རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེད་ཅིང་གནས་པ་དང༌། འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྟེན་དང་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་ཞིང་འཐས་པ། ཆུའི་མཚན་ཉིད་རླན་ཞིང་གཤེར་བ། མེའི་མཚན་ཉིད་ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་གཡོ་ཞིང་འདེགས་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡངས་ཤིང་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་གིས་སྣོད་བཅུད་སྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཕྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་ལྔ་སྟེ། སའི་ཁམས་

Having thus taught the stages of the field of those to be tamed, the environment and its inhabitants (snod bcud), now comes the classification of the enumerations—the aggregates (phung po) of phenomena and so forth—present in the realms (khams) of those three vajra abodes. The Tantra of the Union of Sun and Moon (nyi zla kha sbyor gyi rgyud) says:

The constituents and the aggregates,
the sense sources (skye mched) and the sense faculties (dbang po),
the objects (yul) and the subjects (yul can), the cognitions (shes pa)—
how they abide shall be determined.

The meaning of this statement has five parts: the divisions of the constituents, which are the objects; the nature (rang bzhin) of the aggregates, which are the supports; the distinctions of the sense sources, which are the aspects; the essence (ngo bo) of the sense faculties, which are the apprehenders; and the aspects of object and subject.

First: they are called "constituents" in the sense of being many and vast. When divided, there are two: those subsumed under outer objects and those subsumed under the inner mind (sems). The first of these is the five elements ('byung ba lnga), which act as the causes and conditions, the support, and the essence of the production, the abiding, and the destruction of whatever has form. Further, the defining characteristic (mtshan nyid) of earth is to be hard and solid; the defining characteristic of water is to be moist and wet; the defining characteristic of fire is to be hot and burning; the defining characteristic of wind is to move and to lift; the defining characteristic of space (nam mkha') is to be vast and to make room. By these the environment and its inhabitants are produced and sustained. From that same tantra: "The constituents subsumed under outer objects are five. The earth constituent

[p. 78]ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་གཞི་སྐྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་མིང་དུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཡོ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པས་ན་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་སྣང་བ་གཉིས་ལས། སྣོད་ནི་ལས་ཀྱིས་བསགས་པས་ཡུལ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན། འདོད་པའི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་འོད་ལྔ་རང་གསལ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་སྤྲུལ་གཞན་ལ་མི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ནང་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ཉིད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི། སེམས་ཅན་དྲན་པ་གཞི་ཆེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་

is a constituent because it produces the basis of the body. The water constituent is a constituent because it holds things together as nameable entities. The fire constituent is a constituent because it ripens objects. The wind constituent is a constituent because it supports the whole moving world. The space constituent is a constituent because it holds the sense faculties." So it says.

The constituents subsumed under the inner mind are two, those appearing as the environment and those appearing as its inhabitants. Of these, the environment is what appears in the manner of objects through being accumulated by karma (las). When divided, there are two: outer object-appearances, which arise from the delusion ('khrul pa) of the mind, and inner mind-appearances, which arise naturally from dynamic energy (rtsal). The first, object-appearances, are habitual tendencies (bag chags) of the mind, like a dream (rmi lam). When divided, they are: the objects of the desire realm, the four continents and so forth; the objects of the form realm, the five lights, naturally clear (rang gsal), like a rainbow; and the objects of the formless realm, self-emanations of samādhi (ting nge 'dzin) that do not appear to others. The Union of Sun and Moon says: "The constituents subsumed under the inner mind are two: the constituent of the environment, which gathers sentient beings (sems can), and the constituent that arises from mind itself (sems nyid). The constituents of the environment are the form realm, which arises from sentient beings' mindfulness (dran pa) having a great basis; the formless realm, which arises from mindfulness that drifts upward;

[p. 79]དང༌། དྲན་པ་གུད་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་སེམས་སྣང་རྩལ་ལས་རང་བཞིན་དུ་ཤར་བ་ནི། རིག་པ་ཡོད་པས་དེ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རང་རྩལ་མ་རིག་པ་ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང༌། ཡིད་དང་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པར་བྱུང་བ་ནི། གསེར་གྱི་ས་གཞིར་ཏ་ལའི་ལྗོན་ཤིང་ཆགས་ཏེ་ཡལ་ག་དང་མེ་ཏོག་དང་འདབ་མ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན་ཡུལ་དང༌། །དབང་ཤེས། ཚོར་བ་གསུམ་ལས། ཡུལ་ནི་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་པོ་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་དུ་བཏགས་པས་ན་དབང་རྟེན་དྲུག་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་རྟེན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྒྲས་གོ་བར་བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་བཏགས་པ་དྲུག་གོ །དབང་ཤེས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དྲུག་གོ །ཚོར་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་ཆ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡུལ་གང་ལ་རྣམ་ཤེས་འཇུག་ཀྱང༌། སྔ་ལོགས་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དེའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་ད་ལྟའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་ཚོར་བ་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་

and the desire realm, which arises from mindfulness that apprehends things separately." So it says.

Second, inner mind-appearances, which arise naturally from dynamic energy: because awareness (rig pa) exists, its own dynamic energy (rang rtsal) that obscures it—ignorance (ma rig pa), the all-ground (kun gzhi)—and, based on that, the mind that is the all-ground consciousness (kun gzhi rnam par shes pa), and their arising as the mental faculty (yid) and as the cognitions of the five doors (sgo) of the sense faculties, are like a tāla tree taking hold on a ground of gold, and branches, flowers, and leaves emerging from it.

When this is divided, there are three: object, sense consciousness (dbang shes), and feeling (tshor ba). As for the object: in this context, the mere cognition of the moment preceding the six cognitions is designated as the object of the present [cognition], and so it is expressed by the names of the six supports of the sense faculties. And since the supports of the sense faculties, too, are expressed so as to be understood through the term "support"—the eye and so forth—there are six designations of cognition as the constituents of the eye and so forth. Sense consciousness is the six present cognitions of the eye and so forth. Feeling is the future portion, six in kind. Whatever object consciousness (rnam shes) engages, the presence of the continuum of any one of the six preceding cognitions is called "the object." That very [consciousness] apprehending its aspect in an instant (skad cig) is the present cognition. After that, the feeling of any one of the three—pleasure, pain, or neutral—is called "the feeling of contact through coming together." This, moreover, is because it is from the coming together of object and cognition that there is feeling in that aspect.

[p. 80]འདུས་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་ནི། ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣ་བའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྕེའི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། མིང་དང་ཁ་དོག་འཛིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གྲུབ་པའི་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རྣ་བ་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་

Thus, the division of the three sets of six into eighteen enumerations is stated in that same [tantra]:

"The constituents arising from mind itself are: the constituent of the eye, arising from the aspect of natural clarity of cognition; the constituent of the ear, arising from one-pointed cognition; the constituent of the nose, arising from boundless cognition; the constituent of the tongue, arising from the cognitions gathering into one; the constituent of the mental faculty, arising from cognition engaging everywhere; and the constituent of the body, arising from that which serves as the support of the cognitions.

"Since it apprehends names and colors, there is the constituent of eye consciousness; the constituent of ear consciousness, which apprehends accomplished actions; the constituent of nose consciousness, which follows after and apprehends others; the constituent of tongue consciousness, which experiences entities (dngos po); the constituent of mental consciousness, which pervades all entities and nonentities; and, since it gathers together the objects of all, the constituent of body consciousness. Since it holds mistaken understanding with regard to entities and establishes objects, there is the constituent of the eye's contact through coming together; since the ear captures the mental faculty and brings about diffusion,

[p. 81]པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང༌། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་

there is the constituent of the ear's contact through coming together; since it gathers the boundless cognitions into one and lets the mental faculty be captivated by others, there is the constituent of the nose's contact through coming together; since through it entities are followed after and appropriated, there is the constituent of the tongue's contact through coming together; since it gathers all recollections into one and engages all objects, there is the constituent of the mental faculty's contact through coming together; and since it holds the many coarse things and the elements ('byung ba) have come together, there is the constituent of the body's contact through coming together. Therefore those constituents, too, are what apprehend objects. And these have arisen from the aspect of delusion itself grasping inwardly." So it is said.

Second, the nature of the aggregates, the support: they are called "aggregates" from the aspect that they are gathered together and become a single assemblage, as if heaped up. When divided, there are two: aggregates accompanied by thought (rtog pa) and aggregates without thought. The first are the five aggregates of defiled (zag bcas), worldly, ordinary beings: the aggregate of form, which can be broken and destroyed; the aggregate of feeling, which experiences and turns into craving; the aggregate of perception ('du shes), which moves and engages objects; the aggregate of formations ('du byed), which acts and accumulates habitual tendencies; and the aggregate of consciousness, which knows and takes [things] as objects. The aggregates without

[p. 82]པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང༌། རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྤགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་

thought are the five that abide in the aspect of the individual self-awareness of the noble ones who have transcended the world: the aggregate of samādhi, the nature of calm abiding (zhi gnas) and special insight (lhag mthong); the aggregate of primordial wisdom (ye shes), liberated from their respective afflictions (nyon mongs pa); the aggregate of discerning wisdom (shes rab), which sees the particular and general natures; the aggregate of discipline, utterly pure of the side of stains (dri ma); and the aggregate of complete liberation, liberated from elaboration (spros pa) and thought. Of these, too, the aspects included within the path of learning are, from the mere aspect that they are discarded as one proceeds higher, tinged toward the side of what is to be relinquished. The qualities (yon tan) of the time of no-more-learning are not like that. In one respect, at the time of liberation they do not remain even under the name "aggregates," for the expression "utterly and completely liberated from the aggregates" occurs; hence one should understand that although this is stated from one side, there is no contradiction. As the Union of Sun and Moon says:

"The aggregates are as follows: the aggregates polluted by thought, and the aggregates in which thoughts are by nature nonexistent. The aggregates polluted by thought are as follows: since all entities have gathered into one and are established, there is the aggregate of form; since all experiences have gathered into one, there is the aggregate of feeling; since the apprehending of the sense faculties has gathered into one, there is the aggregate of perception;

[p. 83]ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང༌། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་

since the subtle afflictions have gathered, there is the aggregate of formations; and since all cognitions have gathered, there is the aggregate of consciousness. The nonconceptual (mi rtog pa) aggregates are as follows: since all meditative concentrations (bsam gtan) have gathered, there is the aggregate of samādhi; since awareness itself has exhausted defilement (zag pa), there is the aggregate of the primordial wisdom of complete liberation; since the meaning of that itself appears as unborn (skye med), there is the aggregate of wisdom;

since the stains are manifestly purified, there is the aggregate of discipline; and since it has passed beyond all conceptual thought (rnam par rtog pa), there is the aggregate of complete liberation."

Third, the distinctive features of the sense sources in their aspects. Because something arises (skye) from something and spreads forth (mched), they are called "sense sources" (skye mched). When divided: from the aspect of the object, there are the six—form, the apprehended object of the eye, and so forth—which cause the two, the continuum of their own subsequent instant and the cognition that apprehends them, to arise and spread forth; and from the aspect of cognition, there are the six—the eye consciousness that knows form as form, and so forth—which arise in the subsequent instant and are born capable of spreading forth toward the object. Thus they abide as the twelve sense sources. Again, from that same text: "The sense sources are two: the sense sources of the apprehended (gzung ba) and the sense sources of the apprehender ('dzin pa).

[p. 84]དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང༌། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང༌། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རགས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། གཟུགས་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཤེས་པ་དང་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ནུས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་ཆ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །ཡང་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། རགས་པ་སའི་ཆ་འཛིན་པ་

These, moreover, are: conceiving form as a perception, conceiving sound as a perception, conceiving smell as a perception, conceiving taste as a perception, conceiving phenomena as a perception, and conceiving touch as a perception; and the portion apprehended by the eye, the portion apprehended by the ear, the portion apprehended by the nose, the portion apprehended by the tongue, the portion apprehended by the mental faculty, and the portion apprehended by the body—thus twelve." So it is said.

Fourth, the essence of the apprehending faculties. Because they exercise power over the apprehending of objects, they are called "faculties" (dbang po). When divided, there are two: those arisen from the material portion of the first [aggregate], and those arisen from the portion of wisdom. The first: the five, the eye faculty and so forth, which arise from the dominant condition (bdag rkyen) of the coarse, material first aggregate and are produced as capable of apprehending forms; and the mental faculty, which arises from the material dominant condition of the preceding cognition that makes [things] known—thus six. The second: the portion of cognition born capable of engaging objects, namely the six kinds, faith and so forth. Again, from the Union of Sun and Moon:

"The faculties are two: faculties arisen from the portion of form, and faculties arisen from the portion of wisdom. The faculties arisen from the portion of form are six: the eye faculty, which apprehends the coarse portion, that of earth;

[p. 85]མིག་གི་དབང་པོ་དང༌། བསྐྱོད་པ་རླུང་གི་ཆ་འཛིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང༌། སྡུད་པ་ཆུའི་ཆ་འཛིན་པ་སྣའི་དབང་པོ་དང༌། སྨིན་པ་མེའི་ཆ་འཛིན་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་དང༌། ཁྱབ་པ་ནམ་མཁའི་ཆ་འཛིན་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། འདུས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གདུང་བ་དད་པའི་དབང་པོ་དང༌། སེམས་རྣམ་པར་རྣོ་བའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། བར་མ་ཆད་པར་ཚིག་དོན་འཛིན་པ་དྲན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་མངོན་དུ་སློང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ལྟ་བའི་དོན་ཉེར་བར་ལེན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། མི་རྟོག་པའི་དོན་ཉེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སེམས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུང་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་དང༌། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཆར་ཡང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡུལ་ལ་འཆར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའི་བློ་དམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །

the ear faculty, which apprehends the moving portion, that of wind; the nose faculty, which apprehends the cohesive portion, that of water; the tongue faculty, which apprehends the ripening portion, that of fire; the mental faculty, which apprehends the pervading portion, that of space; and the body faculty, which apprehends the composite portion, that of the manifold. The faculties arisen from the portion of wisdom are six: the faculty of faith, the mind's intense yearning; the faculty of diligence (brtson 'grus), arisen from the portion of the mind's utter keenness; the faculty of mindfulness, which apprehends words and meanings without interruption; the faculty of appropriation (nye bar len pa), which manifestly evokes the empty nature of phenomena (chos nyid); the faculty of wisdom, which appropriates the meaning of the view (lta ba); and the faculty of the utterly pacified mind, which brings forth the nonconceptual meaning." So it is said.

Fifth, the aspects of object and subject. These are born as the aspects of the apprehended and the apprehender. When divided: the portion of phenomena (chos can), the apprehended object appearing as an entity, and the portion of the nature of phenomena, its empty nature—these are the object; and what is not an object is the subject, cognition. That, moreover, is that which, though arising toward objects, is free from all grasping at extremes, and the sublime intellect (blo) that does not arise toward objects and transcends expression. From that same text cited above: "Objects are two: the object of entities and the object of emptiness (stong pa nyid).

[p. 86]དངོས་པོའི་ཡུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། ཆོས་དང༌། རེག་ཏུ་སྣང་བ་དང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིར་སྣང་བ་དང༌། འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་སོ། །སྟོང་པའི་ཡུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང༌། ལྟ་བ་ལས་འདས་པའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་མི་འཛིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ནི། སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་སྟེ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་སྐྱེས་ལ། འདི་དག་གི་འཁྲུལ་སྣང་སངས་པ་ན། དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་གསལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟ་ནི་འདི་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ལ། དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་

The object of entities is as follows: what appears as form, as sound, as smell, as taste, as phenomena, and as the tangible; what appears as the four great elements; and what appears as the distinct conditions of engagement. The object of emptiness is freedom from all emptiness and from all cognition that grasps at extremes. What is not an object is twofold: those that transcend extremes, and that which transcends views. 'Transcending extremes' means not grasping any entity as a self. 'Transcending views' means what is called the inexpressible." So it is said.

Such divisions as these, like an illusion (sgyu ma) or a dream, are unestablished even as they appear to be real; empty of intrinsic nature and nonexistent, they are merely deluded appearances ('khrul snang) that appear vividly while not existing. They have arisen from ignorance of the essence of the mind itself, self-arisen primordial wisdom (rang byung ye shes), and have been born as that which obscures the essence. When the deluded appearances of these have cleared away, this is called the manifestation of stainless luminosity ('od gsal). At present these, whose nature is produced by karma and afflictions, depend upon and abide upon karma and afflictions themselves. Those, moreover, depend upon improper conceptualization (tshul bzhin ma yin pa'i kun tu rtog pa), the six or seven collections of consciousness together with the all-ground, and that itself abides in self-arisen primordial wisdom, the reality (de kho na nyid) of mind,

[p. 87]ན་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ་གནས་ལ། དེ་ནི་གང་ལའང་མི་གནས་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང༌། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ནི་རྣམ་པར་དཀར་བ་དང༌། གནག་པ་དང༌། འདྲེས་མ་གསུམ་མམ། བསོད་ནམས་དང༌། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང༌། མི་གཡོ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི། སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་བདེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི། མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་སར་སྐྱེད་པའི་ལས་ཏེ་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མ་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི་གཞི་འཁྲུལ་རྟོག་གི་ཆ་

utterly pure by nature; and that, since it abides in nothing whatsoever, is called self-arisen primordial wisdom. From the Uttaratantra (rgyud bla ma):

Earth rests upon water, water upon wind,
And wind rests fully upon space.
Space does not rest upon wind, upon water,
Or upon the constituent of earth.
Likewise the aggregates, constituents, and sense faculties
Depend upon karma and afflictions.
Karma and afflictions always rest
Upon improper mental engagement.
Improper mental engagement
Rests fully upon the purity of mind.
The nature of mind does not rest
Upon any of the phenomena at all.

So it is said. Here karma is threefold: white, black, and mixed; or else the three karmas of merit (bsod nams), non-merit, and the immovable (mi g.yo ba). Meritorious karma, in this context, is whatever is concordant with merit, such as the ten virtues, which produces the pleasant results of saṃsāra ('khor ba). Non-meritorious karma is the ten nonvirtues, the five acts of immediate retribution (mtshams med pa lnga), and so forth. Immovable karma is the karma that produces birth in the levels of the higher realms, for it yields its result without shifting elsewhere.

The afflictions are six. From the Union of Sun and Moon: "The afflictions are six. What is called ignorance is grasping at the aspect of deluded thought with regard to the ground (gzhi).

[p. 88]འཛིན་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ལྟ་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང༌། དྲན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་དང༌། མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་དང༌། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་སོགས་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་འཛིན་འདྲ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གསལ་སྣང་གི་སྣང་བར་ཤར་བ་ཉིད། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྤྲུལ་མཐོང་བཞིན། །དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས། །དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད། །སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་སྟེ། །

Bewilderment (gti mug) is delusion with respect to the aspect of wisdom. Anger (zhe sdang) is delusion with respect to the aspect of the generation stage (bskyed pa'i rim pa). Pride (nga rgyal) is delusion with respect to the aspect of the view. Desire ('dod chags) is delusion with respect to the aspect of appearance. Envy (phrag dog) is delusion with respect to the aspect of nonrealization. These and others: the afflictions—the mind that follows after intentions, the mental faculty that follows after recollections, the thought that becomes the ground of the linking habitual tendencies and of all doubts, the aspect that grasps at objects and entities, and so forth—are immeasurable." So it is said. When divided according to the successive hosts of thoughts (rtog tshogs), there are eighty-four thousand: for desire, for anger, for bewilderment, and for these in equal measure, there are twenty-one thousand each. All of these, too, have arisen from grasping as a self what does not exist, like mistaking a mirage for water, and are like taking a rope for a snake: the environment and its inhabitants and all the afflictions, while nonexistent, have arisen as appearances that appear vividly. From the Pearl Garland (mu tig phreng ba):

Thus the various appearances
Are like seeing a snake in a rope:
By taking for that what is not that,
Outer and inner, environment and inhabitants, take form as two.
Yet when examined, it is only the rope:
Environment and inhabitants are primordially (ye) empty,

[p. 89]དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །སྤྲུལ་མཐོང་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་བདེན། །ཐག་མཐོང་ཡང་དག་ཉིད་དུ་བདེན། །དཔེར་ན་མཐོ་ལ་བྱ་གནས་བཞིན། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྟེ། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནི། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་གྲོལ། །ཅེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་བརྗོད་པས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཀུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལགས་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པའི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ་རིམ་ཁང་གསུམ་པའོ། །

Ultimately (don dam) so; relatively (kun rdzob), they have form.
Seeing the snake is true insofar as that itself is seen;
Seeing the rope is true as the genuine itself.
For example, it is like a bird perched upon a height.
The nature of the two truths (bden pa gnyis)
Is merely a worldly relative;
It has no connection with the genuine itself.
In the basic space (dbyings) of emptiness,
The essence of all these is liberated.

And from the former:

The aggregates are like an illusion, like an emanation.

Thus, since these—the environment and its inhabitants, the constituents, the aggregates, and so forth—are spoken of as the phenomena of saṃsāra, one comes to know their nature and is thereby led into the ultimate truth (don dam pa'i bden pa), the essential nature (ngo bo nyid) of nirvāṇa (mya ngan las 'das pa), which is individually genuine. It is with regard to this that the passage in the Tantra of the Union of Sun and Moon occurs: "Since all these are nothing but causes of saṃsāra."

From the Precious Treasury of the Supreme Vehicle, this is the third tier (rim khang): the thorough division of the phenomena of saṃsāra.