Chapter 2
Jump to navigation
Jump to search
།དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གདོད་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ལ།
།ཕྱི་དང་ནང་མེད་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་གདལ།
།མཐའ་ཡི་མུ་མེད་སྟེང་འོག་ཕྱོགས་མཚམས་འདས།
།ཡངས་དོག་གཉིས་མེད་རིག་པ་མཁའ་ལྟར་དག
།དམིགས་བསམ་སྤྲོ་བསྡུ་བྲལ་བའི་ཀློང་ཉིད་དུ། [1] [2] [3] [4] [5] [comm 1]
།སྐྱེ་མེད་དབྱིངས་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས།
།ཅིར་ཡང་མ་ངེས་གར་ཡང་རྒྱ་ཆད་མེད།
།འདི་ཞེས་མི་མཚོན་དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད།
།ཕྱོགས་འབྱམས་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ།
།སྐྱེ་མེད་ལྷུན་གྲུབ་སྔ་ཕྱི་ཐོག་མཐའ་བྲལ། [6] [7] [8] [9] [10] [comm 2]
།འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས།
།མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་མ་ངེས་ལྷུན་གྲུབ་ནི།
།གང་ནས་མ་འོངས་གར་ཡང་སོང་བ་མེད།
།སྔ་ཕྱི་རིས་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཀློང༌།
།འགྲོ་དང་འོང་མེད་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་གདལ། [11] [12] [13] [14] [15] [comm 3]
།ཐོག་མཐའ་དབུས་མེད་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད།
།ཕྱམ་གདལ་མཁའ་མཉམ་དག་པའི་རང་བཞིན་ལ།
།ཐོག་མཐའ་མེད་དེ་སྔ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལས་འདས།
།སྐྱེ་འགག་མེད་དེ་དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད།
།འགྲོ་འོང་མེད་དེ་འདི་ཞེས་མཚོན་དང་བྲལ།
།རྩོལ་ཞིང་སྒྲུབ་མེད་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང༌།
།ཕྱོགས་ཆ་དབུས་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གཞི།
།དམིགས་མེད་རྒྱུན་ཆད་མེད་དེ་མཉམ་པའི་ཀློང༌། [16] [17] [18] [19] [20] [comm 4]
།ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ལས།
།མཉམ་པའི་ཀློང་ན་མི་གནས་གཅིག་ཀྱང་མེད།
།གཅིག་མཉམ་ཀུན་མཉམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངང༌།
།མ་སྐྱེས་མཁའ་མཉམ་ཡངས་པར་ཕྱམ་གདལ་བས།
།མཉམ་ཉིད་ངང་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར། [21] [22] [23] [24] [25] [comm 5]
།ལྷུན་གྲུབ་ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་གདལ་བའི་བརྫོང།
།སྟེང་འོག་བར་མེད་ཡེ་ཀློང་ཡངས་པའི་རྫོང༌།
།ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཤོང་སྐྱེ་མེད་ཆོས་སྐུའི་རྫོང༌།
།མི་འགྱུར་ལྷུན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གསང་བའི་རྫོང༌།
།སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཡེ་རྫོང་ཕྱམ་གཅིག་རྫོགས། [26] [27] [28] [29] [30] [comm 6]
།ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་གདལ་བའི་ས་གཞི་ལ།
།འཁོར་འདས་རིས་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་མཁར།
།ཆོས་ཉིད་ཀློང་ཡངས་རྩེ་མོ་ལྷུན་མཐོ་ཞིང༌།
།མ་བྱས་རང་བཞིན་ཕྱོགས་བཞི་འདས་པའི་དཀྱིལ།
།རིམ་རྩོལ་བྲལ་བའི་འཇུག་སྒོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས། [31] [32] [33] [34] [35] [comm 7]
།ལྷུན་གྲུབ་འབྱོར་པའི་བཀོད་པས་བརྒྱན་པ་དེར།
།རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་པོ་གདན་ལ་བཞུགས།
།འདུ་འཕྲོ་སྣང་བ་ཡེ་ཤེས་རྩལ་རྣམས་ཀུན།
།བློན་པོར་གྱུར་པས་ཡུལ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང༌།
།རང་གནས་བསམ་གཏན་བཙུན་མོ་དམ་པ་དང༌།
།དགོངས་པ་རང་ཤར་སྲས་དང་བྲན་གཡོག་བཅས།
།བདེ་ཆེན་ཀློང་དཀྱིལ་རང་གསལ་རྟོག་པ་མེད། [36] [37] [38] [39] [40] [comm 8]
།མི་གཡོ་བསམ་བརྗོད་བྲལ་བའི་ངང་ཉིད་ལས།
།སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་ཀུན་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར།
།ཆོས་དབྱིངས་ཡངས་པའི་ཡུལ་ཁམས་རྒྱ་ཆེའོ། [41] [42] [43] [44] [45] [comm 9]
།ཡུལ་དེར་གནས་ན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ།
།རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ལས་མ་གཡོས་པར།
།མ་བྱས་ཡེ་ཟིན་རྩོལ་སྒྲུབ་འདས་པ་ཉིད།
།གྲྭ་ཟུར་མེད་པའི་ཐིག་ལེ་ཟླུམ་པས་ན།
།ཇི་བཞིན་དབྱེ་བསལ་མེད་པའི་ཀློང་དུ་འཁྱིལ། [46] [47] [48] [49] [50] [comm 10]
།འགྲོ་དྲུག་གནས་དང་སངས་རྒྱས་ཞིང་ཁམས་ཀྱང༌།
།གཞན་ན་མེད་དེ་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངང༌།
།རང་གསལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རོ་གཅིག་པས།
།རིག་པའི་ངང་དུ་འཁོར་འདས་འུབ་ཆུབ་བོ། [51] [52] [53] [54] [55] [comm 11]
།ཐམས་ཅད་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་དབྱིངས་མཛོད་འདི་ནི།
།འདས་པ་མ་བཙལ་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་པས།
།ཆོས་སྐུ་མི་འགྱུར་ཡུལ་མེད་ཀུན་འབྱམས་ལ།
།ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས།
།གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་རང་ཤར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ།
།སྐུ་གསུམ་རྒྱན་དུ་མ་རྫོགས་ཆོས་མེད་པས།
།ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རོལ་པར་ཤར།
།བདེ་གཤེགས་ཞིང་ཁམས་མ་ལུས་གྲངས་མེད་ཀྱང༌།
།ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཉིད་སྐུ་གསུམ་ཀློང༌། [56] [57] [58] [59] [60] [comm 12]
།འཁོར་བའི་རང་བཞིན་འགྲོ་དྲུག་གྲོང་ཁྱེར་ཀྱང༌།
།ཆོས་དབྱིངས་ངང་ལས་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ཙམ།
།སྐྱེ་ཤི་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཡང༌།
།སེམས་ཉིད་ཀློང་འདིར་སྤྲུལ་པའི་ལྟད་མོ་བཞིན།
།མེད་ལ་ཡོད་ལ་སྣང་ལ་གཞི་མེད་པས།
།མཁའ་ལ་སྤྲིན་བཞིན་གློ་བུར་རྐྱེན་བྱུང་ཙམ།
།ཡོད་མིན་མེད་མིན་རང་བཞིན་མཐའ་འདས་པས།
།སྤྲོས་བྲལ་ཐིག་ལེའི་ངང་དུ་འུབ་ཆུབ་བོ། [61] [62] [63] [64] [65] [comm 13]
།སེམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངར་བཞིན་ནི།
།མཁའ་ལྟར་དག་པས་སྐྱེ་ཤི་བདེ་སྡུག་མེད།
།དངོས་པོ་རིས་མེད་འཁོར་འདས་ཆོས་ལས་གྲོལ།
།འདི་ཞེས་མི་མཚོན་མཁའ་ཀློང་རབ་ཡངས་པས།
།མི་འགྱུར་མི་འཕོ་ལྷུན་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས།
།འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོར་སངས་རྒྱས་པས།
།ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་རང་བྱུང་བདེ་བའི་ཞིང༌།
།ལྷུན་མཉམ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ངང་ཉིད་དོ། [66] [67] [68] [69] [70] [comm 14]
།ཆོས་དབྱིངས་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས།
།སྣང་སྲིད་ཞིང་ཁམས་སུ་ཤར་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། [71] [72] [73] [74] [75] [comm 15]
← Previous • Main • Next →
Notes
- ↑ Richard Barron: Given that basic space is by nature primordially and spontaneously present,
it is infinitely pervasive, with no division into outer and inner.
Without any limiting boundaries, it is beyond division into above and below or any other direction.
Beyond the duality of spacious versus narrow, awareness––pure like space––
is this very expanse, free of the elaborations of a conceptual framework.(rb) - ↑ Padmakara: 1. The ultimate expanse from the beginning
Is by nature present of itself.
Extending all- pervasively, it has no out or in.
It has no boundaries,
No zenith and no nadir,
And no directions main or intermediate.
It is neither wide nor narrow,
For it is awareness, pure and spacelike—
A vast expanse devoid of mind’s elaboration,
Free of thought and points of reference.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: The magical expressions that originate within unborn basic space
are completely indeterminate and not subject to any restrictions whatsoever.
They cannot be characterized as “things” for they have no substance or characteristics.
In that their nature is like the panoramic vista of space,
they are unborn, spontaneously present, and free of any time frame, any beginning or end.(rb) - ↑ Padmakara: 2. Displays born in the unborn ultimate expanse
Are completely limitless and indeterminate.
They cannot be identified as this or that;
They are not substances with attributes.
Their nature is like space that spreads
Through infinite directions.
It is unborn spontaneous presence.
No past, no future does it have,
No ending, no beginning.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: The essence of all samsara and nirvana is awakened mind.
Spontaneously present––not occurring, not originating, and not finite––
it has not come from anywhere, nor does it go anywhere at all.
The expanse of awakened mind, with no linear time frame,
does not come or go, for it is infinitely pervasive.(rb) - ↑ Padmakara: 3. Samsara and nirvana
Are by nature the enlightened mind,
Unborn and without origin,
Indeterminate and present of itself.
It came from nowhere; nowhere does it go.
Free of past and future,
The expanse of the enlightened mind
Is free of one side or another.
Not going and not coming,
It is boundlessly pervasive.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: The true nature of phenomena––suchness–has no beginning, middle, or end.
This state of infinite evenness, equal to space and pure by nature, has no beginning or end.
It is beyond any time frame.
It is unborn, unceasing, and has no substance or characteristics.
It neither comes nor goes and cannot be characterized as some “thing.”
It involves no effort or achievement or anything needing to be done.
The ground of suchness itself has no periphery or center.
Since it is nonreferential and uninterrupted, it is the expanse of equalness.(rb) - ↑ Padmakara: 4. Suchness, dharmatā, has no beginning.
It has no center and no limit.
In its purity it is like even, all- pervading space.
Without beginning, it is endless.
It transcends all objects of the past and future.
Unborn, unceasing,
It has neither attributes nor substance.
It neither comes nor goes
And cannot be defined as this or that.
Not accomplished through striving,
It is free of all activity.
The ground of suchness is without a center or directions.
With no objective reference or interruption,
It is the dimension of equality.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: Since the true nature of all phenomena is equalness,
there is not a single thing that does not abide within the expanse of that equalness.
The scope of awakened mind is a single state of evenness in which everything is equal.
Since it is unborn––an infinite evenness so vast that it is equal to space––
the scope of equalness is without interruption.(rb) - ↑ Padmakara: 5. The nature of all things is dharmatā, equality itself.
Thus there’s not a single thing
That does not rest in that equality,
And in this one equality all things are equal!
Such is the condition of enlightened mind.
Since it is the unborn state of all- pervading,
Spacelike, vast immensity,
This same equality is free of interruption.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: Therefore, the fortress of infinite pervasiveness is spontaneously present and beyond extremes.
The fortress of the spacious and timeless expanse has no division into higher and lower or in between.
The fortress of unborn dharmakaya encompasses everything impartially.
The fortress of the precious secret is unchanging and spontaneously present.
The universe of appearances and possibilities, whether of samsara or nirvana,
is perfect as the timeless fortress of a single state of equalness.(rb) - ↑ Padmakara: 6. Spontaneous, directionless,
This is the stronghold all- embracing.
Seamless, without high or low,
It is the stronghold of immensity.
Impartial, all- accommodating,
It is the stronghold of the unborn dharmakāya.
Immutable and present of itself,
It is the stronghold of the precious secret.
Phenomenal appearance, samsara and nirvana—
This is the primordial stronghold,
The stronghold of the one and only evenness.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: On this infinite foundation, extending everywhere impartially,
the stronghold of awakened mind does not distinguish between samsara and nirvana.
Its imposing and lofty summit is the spacious expanse that is the true nature of phenomena.
At the very center of the panorama of this uncreated nature,
the entranceway that frees one from developmental effort is wide open.(rb) - ↑ Padmakara: 7. Upon the all- pervading and all- spreading ground,
There stands the citadel of the enlightened mind
Impartially pervading all samsara and nirvana.
Its high imposing tower
Is the vast expanse of dharmatā.
Its central ward transcending all the four directions
Is the uncreated nature.
Its entrance gate is utterly immense,
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: Within that palace, adorned by the spontaneously present array of wealth,
the king, naturally occurring timeless awareness, sits on his throne.
All aspects of the dynamic energy of that awareness, manifesting as thoughts that proliferate and subside,
serve as ministers, exercising control over the domain.
The holy queen, naturally abiding meditative stability,
is accompanied by the royal heirs and servants, naturally arising enlightened intent.
This encompassing expanse of supreme bliss is naturally lucid and nonconceptual.(rb) - ↑ Padmakara: The freedom from all gradual exertion.
Within that castle, adorned in rich array that’s present of itself,
Is primal wisdom self- arisen,
The king upon his throne.
The cognizant acts of the creative power
Of primal wisdom are his ministers
Who hold the land in sway.
Immanent absorption is his sublime queen,
While qualities of realization,
Which manifest spontaneously,
Are like his heir apparent with the servants and attendants.
All are gathered in the vast space of great bliss,
The thought- free luminosity.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: Within that very context, unwavering and beyond imagination or description,
mastery is gained over the entire universe of appearances and possibilities.
This is the vast dominion of the basic space of phenomena.(rb) - ↑ Padmakara: 8. The mastery of all phenomenal existence,
The universe and its inhabitants,
Lies in the unmoving state
Beyond imagination and description,
The boundless vast domain of dharmadhātu.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: If one abides in that domain, everything is dharmakaya.
With no wavering from this single, naturally occurring timeless awareness,
there is an unfabricated, timelessly ensured transcendence of effort and achievement.
Given that the sphere of being, without any “hard edges,” is inclusive,
everything, just as it is, is encompassed within the expanse in which there is no differentiation or exclusion.(rb) - ↑ Padmakara: 9. If in that domain you stay,
All is dharmakāya,
Never stirring from the single, self- arisen primal wisdom,
Which, uncreated and possessed primordially,
Transcends all effortful endeavor.
Since this single sphere, free of edge or corner,
Is all- encompassing,
The natural state of things, just as it is,
Beyond all differentiation,
Is gathered in this single vast expanse.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: Neither the realms of the six classes of beings nor even the pure realms of buddhas exist elsewhere.
They are the realm of space, the true nature of phenomena.
Given that they are of one taste in naturally lucid awakened mind,
samsara and nirvana are fully encompassed within the scope of awareness.(rb) - ↑ Padmakara: 10. The abodes of the six kinds of beings
Together with the buddha fields
Do not exist but in the spacious realm of dharmatā.
Within the luminous enlightened mind,
All are of a single taste.
Samsara and nirvana both
Are utterly encompassed by awareness.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: In this treasury of the basic space of phenomena, the source of everything,
nirvana is timelessly and spontaneously present, without having to be sought.
So within dharmakaya––unchanging, nonreferential, and infinitely extensive––
the manifestation of the outer and inner universe is sambhogakaya,
and the natural arising of things like reflections is nirmanakaya.
Since there is no phenomenon that is not perfect as an adornment of the three kayas,
everything arises as the display of enlightened form, speech, and mind.
Moreover, without exception, the countless pure realms of the sugatas
arise from the very same source––mind itself, the expanse of the three kayas.(rb) - ↑ Padmakara: 11. In this treasury, the dharmadhātu, source of everything,
Nirvana is spontaneously present with no need for striving.
The changeless dharmakāya,
Free of all objective reference,
Is all- pervasive, present in all things.
Appearances both out and in,
The world and its inhabitants,
Are the sambhogakāya.
The self- arising of phenomena, reflection- like,
Is the nirmāṇakāya.
Therefore there are no phenomena
That are not perfectly subsumed
As the adornments of the triple kāya.
Everything that manifests is the display
Of the enlightened body, speech, and mind.
Even the unnumbered buddha fields
Of the sugatas, leaving none aside,
Arise from the same source:
The nature of the mind,
The vast expanse of the three kāyas.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: As well, the “cities” of the six classes of beings, whose nature is that of samsara,
are simply reflections arising within the scope of the basic space of phenomena.
Moreover, the various manifestations of birth and death, pleasure and pain,
are like phantasmagoria within this expanse––mind itself.
Although they do not exist, they appear to, and in manifesting they have no basis,
and so they are like clouds in the sky, simply occurring adventitiously due to circumstances.
Neither existent nor nonexistent, they are by nature beyond extremes,
fully encompassed within the sphere of being, free of elaboration.(rb) - ↑ Padmakara: 12. The cities, also, of the six migrations,
Samsara in their nature,
Appear just like reflections in the dharmadhātu.
The various experiences of birth and death, of joy and sorrow
Are like images projected
In the space of the mind’s nature.
They seem to be and yet are nonexistent.
Appearing, they are utterly unfounded.
Like clouds up in the sky, they’re adventitious,
Arising merely through conditions.
Not existent and not nonexistent,
Their nature is beyond the ontological extremes.
They are utterly encompassed
By the sphere of freedom from elaboration.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: Mind itself––that is, the nature of awakened mind––
is pure like space, and so is without birth or death, pleasure or pain.
It has no substance to delimit it and is free of the phenomena of samsara and nirvana.
It cannot be characterized as some “thing,” and being an infinitely spacious expanse,
it is unchanging, without transition, spontaneously present, and uncompounded.
Given that buddhahood lies within the vajra heart essence of utter lucidity,
everything is a naturally occurring realm of bliss––
the very context of sublime enlightenment, a state of spontaneous equalness.(rb) - ↑ Padmakara: 13. The enlightened mind, the nature of the mind,
Is pure like space and therefore free
From birth and death, from joy and pain.
Without substance and not falling to one side or to another,
It is free of the phenomena of samsara and nirvana.
You cannot point to it as “this.”
Utterly immense, just like the vast abyss of space,
Changeless, without movement,
It is present of itself and unconditioned.
It is the vajra heart of luminosity.
It is buddhahood itself.
All things are the field of self- arisen bliss,
Supreme enlightenment, spontaneous equality.
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
- ↑ Richard Barron: This is the second section of The Precious Treasury of the Basic Space of Phenomena, concerning the universe of appearances and possibilities arising as a pure realm.(rb)
- ↑ Padmakara: Phenomenal Existence Is a Pure Buddha Field
- ↑ Erik Pema Kunsang: ...
- ↑ Sangye Khandro: ...
- ↑ Claude: ...
Commentaries
- ↑ Longchenpa Commentary: དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གདོད་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ལ། །ཕྱི་དང་ནང་མེད་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་གདལ། །མཐའ་ཡི་མུ་མེད་སྟེང་འོག་ཕྱོགས་མཚམས་འདས། །ཡངས་དོག་གཉིས་མེད་རིག་པ་མཁའ་ལྟར་དག །དམིགས་བསམ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་ཀློང་ཉིད་དོ།
།མཁའ་མཉམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡེ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ལ། །ཕྱི་ནང་དང༌། ཕྱོགས་ཆད་དང༌། ཡངས་དོག་དང༌། ངོ་བོ་དང༌། ངོས་གཟུང་གི་ཆོས་སུ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དང་ཕྱོགས་ཙམ་འདྲ་བའི་དཔེ་དོན་སྦྱར་བ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། སེམས་ནི་ཇི་བཞིན་པ་ཡི་ངོ་བོ་སྟེ། །ཇི་བཞིན་གཉིས་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ། །རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་རྣམ་པ་ཡོངས་ཀྱིས་མེད། །སྤྲོས་བྲལ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཡེ་གནས་ལ། །དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད་གཅིག་ཅེས་བགྲང་དུ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་རིག་པ་སྟོང་པའི་དབྱིངས་ནས། འཁོར་འདས་སྟོང་པའི་རང་གཟུགས་ཤར་བར་བསྟན་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: སྐྱེ་མེད་དབྱིངས་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས། །ཅིར་ཡང་མ་ངེས་གར་ཡང་རྒྱ་ཆད་མེད། །འདི་ཞེས་མི་མཚོན་དངོས་པོའི་མཚན་མ་མེད། །ཕྱོགས་འབྱམས་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ། །སྐྱེ་མེད་ལྷུན་གྲུབ་སྔ་ཕྱི་ཐོག་མཐའ་བྲལ།
།རིག་པ་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངང་ལས། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྣང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རོལ་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་ལས་འདས་པ་ནི། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། རྫོགས་ཆེན་ང་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །རིག་པའི་ངོ་བོ་རྟོག་མེད་ལ། །ཅི་ཡང་མེད་པས་ཅི་ཡང་འབྱུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དཔེ་ཡིས་མཚོན། །དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །དམིགས་སུ་མེད་པར་མཚོན་ཏེ་བསྟན། །ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚིག་བརྗོད་དེ། །དམིགས་མེད་དོན་གྱི་ངོ་བོར་བསྟན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལྷུན་གྲུབ་འགྲོ་འོང་ལས་འདས་པའི་དགོངས་པར་བསྟན་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་མ་ངེས་ལྷུན་གྲུབ་ནི། །གང་ནས་མ་འོངས་གར་ཡང་སོང་བ་མེད། །སྔ་ཕྱི་རིས་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཀློང༌། །འགྲོ་དང་འོང་མེད་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་གདལ།
།རིག་པའི་ངོ་བོ་ལྷུན་གྲུབ་བརྗོད་གཞི་ལས་འདས་པ་འཁོར་འདས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཆོས་ཀུན་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་གཅིག །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་ཀུན། །ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ། །གཅིག་ཏུ་མེད་ལ་བགྲངས་ན་བརྗོད་མི་ལང༌། །སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུང་སེམས་ཅན་ལུས་ངག་ཀྱང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡིན་ཡེ་ནས་གཟུང་འཛིན་བྲལ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་མཁའ་མཉམ་ཀློང་གཟེར་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: ཐོག་མཐའ་དབུས་མེད་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཕྱམ་གདལ་མཁའ་མཉམ་དག་པའི་རང་བཞིན་ལ། །ཐོག་མཐའ་མེད་དེ་སྔ་ཕྱི་ཡུལ་ལས་འདས། །སྐྱེ་འགག་མེད་དེ་དངོས་པོ་མཚན་མར་མེད། །འགྲོ་འོང་མེད་དེ་འདི་ཞེས་མཚོན་དང་བྲལ། །རྩོལ་ཞིང་བསྒྲུབ་མེད་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང༌། །ཕྱོགས་ཆ་དབུས་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གཞི། །དམིགས་མེད་རྒྱུན་ཆད་མེད་མཉམ་པའི་ཀློང༌།
།འདི་ལྟར་རིག་པ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་མཚོན་དཔེ་དང་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མཐའ་མེད་པ། སྐྱེ་འགག་མེད་པ། འགྲོ་འོང་མེད་པ། རྩོལ་གྲུབ་མེད་པ། མཐའ་དབུས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དེ། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། མཚོན་ཚིག་དུ་མའི་སྤྲོས་དང་བྲལ། །སྔགས་ལས་མ་སྐྱེས་ཡེ་རྫོགས་ཉིད། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཡོངས་སུ་བྲལ། །ལྟ་སྒོམ་དྲི་མ་ཀུན་དང་བྲལ། །མཐའ་མེད་དབུས་སུ་དམིགས་པ་མེད། །རྣམ་པ་མེད་ཅིང་ཡུལ་རྣམས་མེད། །ལྷ་མེད་སྔགས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་མེད་བཏགས་པ་ཀུན་ལས་འདས། །དགྲ་མེད་བཤེས་ཀྱང་ཡོད་པ་མིན། །ལུས་མེད་དབང་པོར་སྣང་བ་མེད། །ཆོས་ནི་བསམ་པས་མི་སྣང་སྟེ། །གང་མེད་གང་དུ་འཛིན་པ་མེད། །ང་མེད་ང་ཡི་འཁོར་ཡང་མེད། །དབྱིངས་མེད་རིག་པའི་སྐུ་ཡང་མེད། །དགེ་མེད་སྡིག་པའི་རྣམ་སྨིན་མེད། །སྲོག་མེད་བཅད་པའི་དམིགས་ཡུལ་མེད། །ཚོགས་མེད་བསགས་པའི་ཡུལ་ཡང་མེད། །སངས་རྒྱས་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་མེད། །གནས་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད། །ཐབས་དེ་ཉན་པའི་འཁོར་ཡང་མེད། །ཡུལ་མེད་དུས་གསུམ་ཉིད་ཀྱང་མེད། །དུས་གསུམ་འཚོགས་པའང་ཡོད་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དབྱིངས་དག་མཉམ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་པས། །མཉམ་པའི་ཀློང་ན་མི་གནས་གཅིག་ཀྱང་མེད། །གཅིག་མཉམ་ཀུན་མཉམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངང༌། །མ་སྐྱེས་མཁའ་མཉམ་ཡངས་པར་ཕྱམ་གདལ་བས། །མཉམ་ཉིད་ངང་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར།
།རིག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངང་ན་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང༌། མི་འགག་པ་དང༌། མི་གནས་པར་མཉམ་པས། འགྲོ་འོང་མེད་པའི་དགོངས་པ་ལས་གཞན་དུ་གཡོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཀུན་བྱེད་ལས། མི་རྟོག་མཉམ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ། །ཉིད་ལ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་རྡུལ་ཙམ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། ང་ནི་མ་ཕྱེ་མི་འབྱེད་སྣང༌། །ང་ལས་འདས་པ་ང་ཡི་ཡུལ། །མཛད་དང་སྤྱོད་པར་མ་ཕྱེ་བས། །དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། །ང་ཡི་ཡུལ་མེད་གཞི་བསམ་བྲལ། །ཞེས་སོ། ཚལ་དེ་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་ལྷུན་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་ཆོས་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་ངང་གཅིག་པས། ཡེ་ནས་རིག་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྫོང་བཅས་པར་བསྟན་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: ལྷུན་གྲུབ་ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་གདལ་བའི་རྫོང༌། །སྟེང་འོག་བར་མེད་ཡེ་ཀློང་ཡངས་པའི་རྫོང༌། །ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཤོང་སྐྱེ་མེད་ཆོས་སྐུའི་རྫོང༌། །མི་འགྱུར་ལྷུན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གསང་བའི་རྫོང༌། །སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཡེ་རྫོང་ཕྱམ་གཅིག་རྫོགས།
།ཐམས་ཅད་རིག་པ་རྣམ་དག་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡེ་ནས་གནས་པས། གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་དེ། འཁྲུལ་པ་གཞན་དང་བདེ་སྡུག་གི་རང་བཞིན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དགྲ་ལས་འདས་ཏེ། བདུད་དང་གོལ་སའི་ཡུལ་མེད་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་སུ་རྫོང་བཅས་པ་ནི། རྩལ་རྫོགས་ལས། ཡངས་པ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །མི་འགྱུར་བསམ་དང་བརྗོད་མེད་པས། །རྫོང་དུ་རྡོ་རྗེའི་མཁར་བརྩིགས་ཏེ། །ཅིས་ཀྱང་མི་ཤིགས་སྐྱོན་དང་བྲལ། །ཞེས་པ་དང༌། རང་རིག་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ཏུ་འབར། །མཚན་མེད་རྡོ་རྗེ་རང་སྣང་འབར། །འབར་བ་འཇིགས་བྲལ་རྡོ་རྗེ་སྟོང་པ་ཆེ། །ཕྲ་རགས་དྲི་མེད་རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་འབར། །སྟོང་པ་ཀུན་ཁྱབ་རྡོ་རྗེ་ཅོད་པན་ཆེ། །མཐའ་ཡས་རྡོ་རྗེ་མ་བསྐུར་རང་བཞིན་རྫོགས། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། རྒྱུ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་རྐྱེན་དང་འདྲ། །མ་སྐྱེས་པས་ན་འཇིག་པ་མེད། །གདོད་ནས་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ། །བཙལ་བའི་བསམ་པས་དབྱིངས་མི་བསྐྱོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིག་པ་ཉིད་རྒྱལ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ཁམས་དང་ཆོས་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་ལས། ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་ཀྱི་ས་གཞི་ལ་རང་བྱུང་སྙིང་པོའི་ཕོ་བྲང་བཀོད་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་གདལ་བའི་ས་གཞི་ལ། །འཁོར་འདས་རིས་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་མཁར། །ཆོས་ཉིད་ཀློང་ཡངས་རྩེ་མོ་ལྷུན་མཐོ་ཞིང༌། །མ་བྱས་རང་བཞིན་ཕྱོགས་བཞི་ཡངས་པའི་དཀྱིལ། །རིམ་རྩལ་བྲལ་བའི་འཇུག་སྒོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས།
།དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ངོ་བོ་ལ་གྲུབ་བསལ་དང་བཅོས་བསླད་མེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ས་གཞི་དང་ཆོ་མཐུན་ལ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་དུའང་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པས་རང་བྱུང་མུ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕོ་བྲང་དང་མཚུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡངས་ལ་ཚད་དང་ངོས་གཟུང་མེད་པས་ལྷུན་མཐོ་བ་ཙམ་དུ་བརྗོད་ཅིང༌། ཡེ་ནས་བྱ་རྩོལ་དང་རྟག་ཆད་ལ་སོགས་པ་མུ་བཞི་ལས་འདས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ཡངས་པའི་ངོས་དང་ཆ་སྦྱར་བ་དེའི་རང་བཞིན་དུ། བློ་ཡང་རབ་རྣམས་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་རིམ་རྩོལ་རྒྱུ་འབྲས་ལས་འདས་པའི་སྒོ་འཕར་ཡེ་ནས་རང་བཙུགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་ཀློང་དྲུག་པ་ལས། །ཡེ་ཤེས་མ་བཅོས་རྣམ་དག་པ། །ཁ་དོག་མ་བཅོས་མ་འདྲེས་གསལ། །གཉིས་མེད་མ་བཅོས་སྟོང་པའི་ངང༌། །རང་བྱུང་མ་བཅོས་རིག་པའི་ཀློང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། སྒོ་ནི་བཙལ་དུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག །ཅེས་སོ། །ཕོ་བྲང་དེ་ཡི་རྒྱན་དང་བཀོད་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: །ལྷུན་གྲུབ་འབྱོར་པའི་བཀོད་པས་བརྒྱན་པ་དེར། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་པོ་གདན་ལ་བཞུགས། །འདུ་འཕྲོར་སྣང་བ་ཡེ་ཤེས་རྩལ་རྣམས་ཀུན། །བློན་པོར་གྱུར་པས་ཡུལ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང༌། །རང་གནས་བསམ་གཏན་བཙུན་མོ་དམ་པ་དང༌། །དགོངས་པ་རང་ཤར་སྲས་དང་བྲན་གཡོག་བཅས། །བདེ་ཆེན་ཀློང་འཁྱིལ་རང་གསལ་རྟོག་པ་མེད།
།དེ་ལ་རང་བྱུང་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རིག་པ་ནི་ཕོ་བྲང་གི་བཀོད་པ་སྟེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་རྫོགས་པ་སྟེ། ཡི་གེ་མེད་པ་ལས། ང་ལ་ཕྱི་དང་ནང་མེད་པས། གསལ་བའི་ཆོས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །ང་ལ་སྟོང་དང་དངོས་མེད་པས། །སྣང་བའི་ཆོས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྙིང་པོའི་ངོ་བོ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལས་མི་གཡོ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ལ་རང་གནས་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་གཏན་ནི་རིག་པ་དང་འབྲལ་མ་མྱོང་བས་བཙུན་མོ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་དོན་རྟོགས་ནས་དགོངས་པའི་དྲོད་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་སྲས་དང་བྲན་གཡོག་ལྟ་བུའོ། །རིག་པའི་ངང་ནས་རང་རྩལ་ཡུལ་ཐོག་ཏུ་འཕྲོ་བའི་ཤེས་པ་ནི་བློན་པོ་ཡུལ་འཁོར་ལ་དབང་བསྒྱུར་ནས་འདོད་པ་བསྒྲུབས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་ན་སྨྱོན་པ་རྡོལ་ཐབས་སུ་སྨྲ་བ་དང་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དུས་ཐམས་ཅད་པ་ན་རང་གནས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡུལ་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང༌། རིག་བྱེད་རྩལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ཐོག་ཏུ་འཆར་བ་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་ཏེ། གློད་མ་ཤེས་ན་རྐྱེན་རྟོག་པ་རང་ག་མ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ན། ནང་རང་བྱུང་ལ་ངོས་ཟིན་ནས་རྩལ་གཞི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཀ་དག་ཆོས་ཟད་ཀྱི་ངང་དུ་ལ་བཟླ་ལ། མ་ཟིན་ན་རང་བྱུང་གི་ཆ་དེ་ལུང་མ་བསྟན་ལས། རྩལ་རྟོག་པ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དགོངས་པ་བར་མཚམས་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་བཅས་པ་རང་ངོ་ཤེས་པ་གཅེས་སོ། །འདིའི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ནི་ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ། །ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་ཤེས་པ་ཡིན། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་ཤེས། །ཡུལ་ལ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །ཡུལ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བྱུང་མིན། །ཡུལ་མེད་ཙམ་ན་གསལ་མི་བྱེད། །དེས་ན་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་དེས། །ཡེ་ནས་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཞེས་ནི་དེ་ལ་བྱ། །འཁོར་གྱི་སྟོན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཡུལ་ལ་བརྟགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས། །གང་སུ་ཡུལ་ལ་རྟོག་བྱེད་པ། །དེ་ནི་རིག་བྱེད་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །རིག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་ཡུལ་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཡེ་ཤེས་རང་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་ཏིང་འཛིན་སྒོམ་མི་བྱེད། །ཏིང་འཛིན་སྒོམ་པ་མི་བྱེད་པས། །ཏིང་འཛིན་བག་ཆགས་སོགས་མི་འགྱུར། །བག་ཆགས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ། །དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དགོངས་པར་བཤད། །དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དགོངས་པ་ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་སྟེ། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡེ་ནས་གནས། །ཞེས་སོ། །རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་པ་དེ་ལ་རང་གནས་ཀྱི་བསམ་གཏན་མ་བྱས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་ལ། ཡུལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་ལྷག་འཇིག་རྟེན་བྱིས་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་པས། བག་ཆགས་སོག་མི་སོག་གི་ཁྱད་ཡོད་དོ། །རིག་པ་རང་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ལ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་ལ་འཆར་བའི་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བས། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ཡང་ངོས་ཟིན་ནས་ངང་ལ་གློད་ཤེས་དུས་རང་བྱུང་གི་རྩལ་གཞི་ལ་ཐིམ་པས། དགོངས་པ་ཆོས་ཉིད་དུ་འཆར་བའོ། །དོན་དེ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་ཆེ་བས་ཡང་བཤད་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཐུགས་དེ་ལ། །ཡེ་ནས་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་དགོངས་པ་མི་མཛད་དེ། །རྟོག་པའི་ཡུལ་ནི་ཀུན་དང་བྲལ། །ཤིན་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་གང་ཟག་གང༌། །སུ་ཡང་རུང་བ་དེ་ཡིས་ནི། །རྟོག་པ་མེད་ལ་གནས་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དགོངས་པ་མཛད། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་པས། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་གོས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དབྱིངས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་དགོངས་པ་རིག་པའི་གཏད་ཡུལ་ངེས་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: མི་གཡོ་བསམ་བརྗོད་འདས་པའི་ངང་ཉིད་ལས། །སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་ཀུན་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར། །ཆོས་དབྱིངས་ཡངས་པའི་ཡུལ་ཁམས་རྒྱ་ཆེའོ།
།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བསྡུ་བ་སྟེ། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རང་གནས་ཀྱི་ངང་དང༌། ངང་ལས་ཤར་བའི་དབང་པོ་ལྔའི་ཤེས་པ་རང་སངས་རང་གྲོལ་ལ་སོང་བ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པས། སྣང་སྲིད་ཆོས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་སུ་ཤར་བ་སྟེ། འདས་རྗེས་ལས། ཡིན་པ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་རིག་པ་འདི། །རང་སྣང་འཆར་ཚུལ་ཅིར་ཡང་མ་འགགས་པས། སྣང་སྲིད་ཀུན་ཀྱང་ཆོས་སྐུའི་ཞིང་དུ་ཤར། །ཤར་བ་དེ་ཉིད་རང་གི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། མི་རྟོག་པ་ཡི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ལྔ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབང་པོ་སྒོ་ལྔར་བཤད། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་འགག་པ་མེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མངོན་སྣང་ལ། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་མི་འགག་སོ་སོར་གསལ། །ཞེས་སོ། །སྤྱིར་རིག་པའི་རང་ངོ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ། གང་དུའང་མི་རྟོག་པ། གང་ལའང་མི་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང༌། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པར་མིང་མང་པོ་བཏགས་ཏེ། གསལ་བ་དང༌། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆའི་ལྡོག་པ་ཕྱོགས་རེ་ལ་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ། །དོན་ལ་རིག་པ་གྲུབ་བསལ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། ཀུན་བྱེད་ང་ཡི་རང་བཞིན་གཅིག་པུ་ལ། འཁོར་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་བཏགས་པ། །ལ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་མིང་བཏགས་ལ། །ལ་ལས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རུ་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རུ་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་གསུམ་དུ་བཏགས། །ལ་ལས་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རུ་མིང་ཡང་བཏགས། །ལ་ལས་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་མིང་བཏགས་པ། །རང་བྱུང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་གཅིག་ལ་བཏགས། །རང་བྱུང་ང་ལ་མཐོང་ཚད་སྨྲས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་དོན་དེ་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་བདེ་ཀློང་གཅིག་ཏུ་འཁྱིལ་བར་བསྟན་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: །ཡུལ་དེར་གནས་ན་ཀུན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ལས་མ་གཡོས་པར། །མ་བྱས་ཡེ་ཟིན་རྩོལ་སྒྲུབ་འདས་པ་ཉིད། །གྲྭ་ཟུར་མེད་པའི་ཐིག་ལེ་ཟླུམ་པས་ན། །ཇི་བཞིན་དབྱེ་བསལ་མེད་པའི་ཀློང་དུ་འཁྱིལ།
།རིག་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་སྐུ་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ཏུ་ཡེ་ནས་གནས་པ་སྟེ། བྱ་རྩོལ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ཀུན་གཞི་ཆོས་སྐུར་རང་ཤར་བས། །བརྒྱུད་པའི་རྩ་བ་རྩད་ནས་བཅད། །ཡིད་བཞིན་དགོངས་པར་ཡེ་གནས་པས། །འགྱུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རང་གཞག་ཡིན། །དབུགས་ནི་ཡེ་ནས་རྒྱུན་ཆད་པས། །སྐྱེ་ཤི་གདོད་ནས་ཡོད་པ་མིན། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡེ་རྫོགས་པས། །ཞེན་པའི་མཐའ་ནི་སྒོམ་པ་ཉིད། །ཡན་ལག་མ་བསྐྱོད་ཡེ་ཕྱིན་པས། །འགྲོ་བའི་ལམ་ཉིད་ཡེ་ནས་བགྲོད། །སྨྲས་པའི་ངག་ནི་བརྗོད་མེད་པས། །ཡེ་ནས་སྨྲ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས། །བསམ་པའི་འཕྲོ་འདུ་ཡེ་སྟོང་པས། །ཡེ་ནས་བསམ་གཏན་ཆེན་པོར་གནས། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་རང་དག་པས། །དྲི་མེད་ཟང་ཐལ་ཆེན་པོར་གནས། །བྱས་པ་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཐོག་མ་ཉིད་ནས་བྱ་བྱེད་བྲལ། །གཞི་ནས་གཞན་བྱུང་ཆོས་མེད་པས། །གདོད་ནས་རང་བྱུང་ཉག་གཅིག་གོ། །གཅིག་དང་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཟད་པས། །ཐིག་ལེ་ཟླ་དང་བྲལ་བ་ཉིད། །མུན་པ་གདོད་ནས་རྣམ་དག་པས། །རིག་པའི་སྣང་བ་འོད་གསལ་ཁྱབ། །འཁོར་བ་འགྱུར་མེད་འགག་ཟིན་པས། །ཡེ་ནས་ལྷུན་རྫོགས་སངས་རྒྱས་པ། །མཚན་མའི་དངོས་པོ་སྟོང་སངས་པས། །བདག་འཛིན་བློ་ནི་ཡེ་ནས་ཟད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་རིག་པའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར་བསྟན་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: འགྲོ་དྲུག་གནས་དང་སངས་རྒྱས་ཞིང་ཁམས་ཀྱང༌། །གཞན་ན་མེད་དེ་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངང༌། །རང་གསལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རོ་གཅིག་པས། །རིག་པའི་ངང་དུ་འཁོར་འདས་འུབ་ཆུབ་བོ།
།རྨི་ལམ་གཉིད་དུ་ངང་གཅིག་པ་ལྟར་ཆོས་སོ་ཅོག་རིག་པའི་ངང་དུ་རོ་གཅིག་པས། །རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་འདུས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། ཆོས་ཀུན་རྩ་བ་ཀུན་བྱེད་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ང་ཡི་ངོ་བོ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ང་ཡི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན། །སྒྲ་ཚིག་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན། །ང་ཡི་དོན་ཉིད་ཚིག་སྒྲར་ཕྱུང་བ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་དང༌། །སེམས་ཅན་ལུས་དང་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ། །སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ནས་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མ་བཙལ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་གནས་ཏེ། - ↑ Longchenpa Commentary: ཐམས་ཅད་ཀུན་འབྱུང་ཆོས་དབྱིངས་མཛོད་འདི་ན། །འདས་པ་མ་བཙལ་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་པས། །ཆོས་སྐུ་མི་འགྱུར་ཡུལ་མེད་ཀུན་ལ་འབྱམས་ལ། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། །གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་རང་ཤར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །སྐུ་གསུམ་རྒྱན་དུ་མ་རྫོགས་ཆོས་མེད་པས། །ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རོལ་པར་ཤར། །བདེ་གཤེགས་ཞིང་ཁམས་མ་ལུས་གྲངས་མེད་ཀྱང༌། །ཉིད་ལས་བྱུང་བས་སེམས་ཉིད་སྐུ་གསུམ་ཀློང༌།
།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང༌། རང་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང༌། སྣ་ཚོགས་སུ་མ་འགགས་པར་ཤར་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང༌། དག་པའི་ཞིང་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དེད་དཔོན་དམ་པར་བྱོན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་རང་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ན། མ་བཙལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉོན་གཅིག །ཀུན་བྱེད་བྱང་ཆུབ་ང་ཡི་རང་བཞིན་ལས། །མ་བཙལ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡི། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་སྐུ་གསུམ་སྟེ། །ང་ཡི་རང་བཞིན་མ་བཅོས་ཆོས་སྐུར་གྲུབ། །ང་ཡི་ངོ་བོ་མ་བཅོས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། །ང་ཡི་ཐུགས་རྗེ་མངོན་ཕྱུང་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ། །བཙལ་ནས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་མིན། །སྐུ་གསུམ་ཀུན་བྱེད་ང་རུ་བསྡུས་པ་དེ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན། །རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཐུགས་རྗེ་མ་བཅོས་གསུམ། །སྐུ་གསུམ་ང་ཡི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན། །ང་དང་ང་ཡི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ནི། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་ཡོན་ཏན་སྒྲོས་ཀྱང་མེད། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའི་སྐྱོན་གྱིས་སྐུར་པ་མེད། །མི་རྟོག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་གནས། །འདི་ལས་མ་གཏོགས་པ་ནི་གཞན་མེད་པས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡི། །ཀུན་བྱེད་ང་ལ་དེས་ལུང་མནོས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དབྱིངས་ན་འགྲོ་དྲུག་ཞིང་སྣང་དུ་ཤར་བ་སྤྲོས་བྲལ་ཐིག་ལེ་གཅིག་ཏུ་ཟླུམ་པ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: འཁོར་བའི་རང་བཞིན་འགྲོ་དྲུག་གྲོང་ཁྱེར་ཀྱང༌། །ཆོས་དབྱིངས་ངང་ནས་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ཙམ། །སྐྱེ་ཤི་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཡང༌། །སེམས་ཉིད་ཀློང་འདིར་སྤྲུལ་པའི་ལྟད་མོ་བཞིན། །མེད་ལ་ཡོད་ལ་སྣང་ལ་གཞི་མེད་པས། །མཁའ་ལ་སྤྲིན་བཞིན་གློ་བུར་རྐྱེན་འབྱུང་ཙམ། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་ངར་བཞིན་མཐའ་འདས་པས། །སྤྲོས་བྲལ་ཐིག་ལེའི་ངང་དུ་འུབ་ཆུབ་བོ།
།སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་འཁྲུལ་སྣང་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་འདི་དག་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་གཟུགས་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྒྱུ་མའི་ལྟད་མོ་མཐོང་བ་ལྟར། མ་རྟོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཉིང་འཁྲུལ་དུ་སྣང་བ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཤར་བ་སྟེ། མེད་པ་གསལ་སྣང་གློ་བུར་བའི་རང་བཞིན་འདི་མ་རྟོགས་པའི་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ཤར་ཡང༌། ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ། མིག་སྔགས་ལས་མིག་འཕྲུལ་དུ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། མ་བརྟགས་གཅིག་པུར་ཉམས་དགའ་བ་ཉིད། བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་ནི། ཁྱུང་ཆེན་ལས། རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་དང་བྲལ་བའི་རང་སྣང་སྒྲིབ་མེད་ཉིད། །རྩོལ་བྲལ་ཉག་གཅིག་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི། །ཡེ་རྫོགས་སྙིང་པོ་ལྷུན་ལབ་ཡུལ་ལ་རོལ། །སྒྱུ་མའི་ཆུ་སྟེ་གཟུགས་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །སྙིང་པོ་བརྒྱ་དང་བརྟག་དཔྱད་ཡིད་ཟད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། འགྲོ་བ་དྲུག་ཅེས་མིང་ཙམ་བཏགས་པས་སྟོང༌། །ཞེས་སོ། །སེམས་ཅན་དུ་འཇོག་པའང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དཔྱད་ན་གཞི་མེད་པས་གཅིག་དང་དུས་མའི་མཐའ་དང་བྲལ་ཞིང༌། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པ་སྟེ། ཁྱུང་ཆེན་ལས། གཞི་ནས་འདོད་པ་མི་སྲིད་སེམས་འདི་ལ། །རྣམ་སྨིན་བག་ཆགས་གཞི་མེད་སུ་ལ་བརྟེན། །ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་རྟེན་བྲལ་ལྟར། །ལུས་ལ་སེམས་ཀྱི་གནས་མེད་བག་ཆགས་རྟེན་མི་སྲིད། །ཅེས་པ་དང༌། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། །སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་ལྔ་ཉིད་ནི། །དོན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྤྲིན་བཞིན་དུ། །གློ་བུར་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ཉིད། །སྤྲིན་དེ་ནམ་མཁའ་ཉིད་ལས་བྱུང༌། །དེ་བཞིན་ནམ་མཁར་ཐིམ་ཤེས་ན། །དབྱེར་མེད་གཅིག་གི་ངང་ཞེས་བྱ། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་དྲི་མ་ཉིད། །རང་བྱུང་རང་ཞི་ཉིད་ཤེས་ན། །སེམས་ཅན་འཆིང་བར་ག་ལ་འགྱུར །ཞེས་པ་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང༌། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་དེ་དག་གི་དོན་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་སུ་བསྡུ་བ་ནི། - ↑ Longchenpa Commentary: སེམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། །མཁའ་ལྟར་དག་པས་སྐྱེ་ཤི་བདེ་སྡུག་མེད། །དངོས་པོ་རིས་མེད་འཁོར་འདས་ཆོས་ལས་གྲོལ། །འདི་ཞེས་མི་མཚོན་མཁའ་ཀློང་རབ་ཡངས་པས། །མི་འགྱུར་མི་འཕོ་ལྷུན་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས། །འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོར་སངས་རྒྱས་པས། །ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་རང་བྱུང་བདེ་བའི་ཞིང༌། །ལྷུན་མཉམ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ངང་ཉིད་དོ།
།རིག་པའི་ངོ་བོ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ནི་ཇི་བཞིན་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་ངང་དུ་འཁོར་འདས་ཡེ་ནས་གྲོལ་ཟིན་པས། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོར་སངས་རྒྱས་ཏེ། ལྷུན་མཉམ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཅིག །འདི་ལ་སུ་ཡང་འཆོས་པར་མ་བྱེད་ཅིང༌། །མ་བཅོས་མཉམ་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ནི། །མི་རྟོག་ཆོས་སྐུའི་དགོངས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་པ་དང༌། སེམས་ནི་ཇི་བཞིན་པ་ཡི་ངོ་བོ་སྟེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྲུབ། །ཇི་བཞིན་པ་ལ་འཆོས་པར་མ་བྱེད་ཅིག །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མ་སྒྲུབས་ཤིག །བཙལ་ན་རྒྱལ་བས་དབྱིངས་ནས་རྙེད་མི་འགྱུར། །སྔར་བྱས་ཟིན་པས་ད་ནི་བྱེད་མི་དགོས། །སྔར་གྲུབ་ཟིན་པས་ད་བསྒྲུབ་མ་བྱེད་པར། །མི་རྟོག་ཅིར་མི་དགོས་ལ་མཉམ་པར་ཞོག །ཅེས་སོ། །རྒྱུད་འདིར་ནི་སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟེར་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབས་པའི་ངོར་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དེ། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡི་སངས་རྒྱས་ནི། །ཀུན་བྱེད་ང་ཡིས་བསྟན་པར་གྱུར་པ་མེད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བའི་སེམས་ནི་རིག་བྱེད་རྩལ་ལམ་རོལ་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དངོས་མ་ཡིན་པས། འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་གལ་ཆེའོ། - ↑ Longchenpa Commentary: །ཆོས་དབྱིངས་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། སྣང་སྲིད་ཞིང་ཁམས་སུ་ཤར་བ་སྟེ། ལེའུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། ༈